Lou Salomé – Friedrich Nietzsche | Μέρος Γ’

Lou Salomé – Friedrich Nietzsche | Μέρος Γ’

7.

Πριν συνεχίσουμε τον ρου της ιστορίας της Λου, θα δούμε λιγάκι και τον -όχι ξεχασμένο- Ρίτσαρντ Βάγκνερ (Richard Wagner), που μπλέχτηκε για λίγο στα πλοκάμια τούτης της αφήγησης. Γεννήθηκε στη Λειψία στις 22 Μάη 1813 και πατέρας του ήταν είτε ο αστυνομικός επιθεωρητής Φρίντριχ Βάγκνερ (Friedrich Wagner), είτε ο φίλος της μητέρας του, ζωγράφος, ηθοποιός και ποιητής, Λούντβιχ Γκάγιερ (Ludvig Geyer), που τη παντρεύτηκε τον επόμενο χρόνο, μετά τον θάνατο του Φρίντριχ. Σπούδασε στη Λειψία και στη Δρέσδη κι από τα δεκαπέντε του, συνέθετε κι όλας μουσική. Εξαιρετικό ταλέντο! Το 1831 μπήκε στο Πανεπιστήμιο Λειψίας και παράλληλα συνέχισε να μελετά μουσική με δάσκαλο τον C. T. Weinlig. Την επόμενη κι όλας χρονιά, συνέθεσε μια συμφωνία που εκτελέστηκεν επιτυχώς και την επόμενη χρονιά τοποθετείται ως διευθυντής χορωδίας στο θέατρο Wόrzburg. Την ίδια χρονιά συνθέτει κείμενο και μουσική για τη πρώτη του όπερα, που παρέμεινεν άσημη, ενώ η επόμενη, το 1836 είχε μεγάλην επιτυχία.
Εκείνη τη χρονιά παντρεύεται τη τραγουδίστρια της όπερας, Μίνα Πλάνερ (Μinna Planer), ενώ είχεν ήδη χρεωκοπήσει με το να προσπαθήσει να οργανώσει την δεύτερη του όπερα. Καταφεύγουνε μαζί στο Κένισμπουργκ κι εκεί γίνεται μουσικός διευθυντής στο τοπικό θέατρο. Σύντομα όμως εγκαταλείπει κι αυτή τη θέση και πηγαίνει στη Ρίγα, όπου διευθύνει Μπετόβεν (Beethoven) και παράλληλα συνθέτει την επόμενή του όπερα. Το 1839 ξεγλιστρά από τους πιστωτές του και φεύγει με πλοίο, στο Λονδίνο πρώτα κι έπειτα στο Παρίσι. Εκεί συναντά την επιτυχία με τον “Ιπτάμενο Ολλανδό” και το 1842 γίνεται διάσημος κι αποδεκτός κι από τη πατρίδα του κι επιστρέφει στη Δρέσδη. Το μουσικό θέμα του αντικατοπτρίζει τις πολιτικές του πεποιθήσεις -συμμετείχε στο μισοεπαναστατικό-διανοητικό ρεύμα της “Νέας Γερμανίας”. Η όπερα τούτη βγήκε κατόπιν έμπνευσης, κατά τη φυγή του με φουρτούνα, από τη Ρίγα κι είναι ατμοσφαιρική κι απομακρύνεται από τις μέχρι τότε παραδοσιακές όπερες ρυθμού.

Το 1845 ολοκληρώνει τον “Ταγχόιζερ” και ξεκινά τον “Λοένγκριν”, είναι πια διάσημος, χωρίς να ‘ναι πλούσιος και κατέχει καλή θέση. Τώρα πλέον κινείται σε πιο μελωδικό αφήγημα συνέχειας, πάνω σε καμβά ενισχυμένης ορχηστρικής υποστήριξης. Το 1948 θεωρείται ύποπτος επαναστικών ιδεών και την επόμενη χρονιά αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη Δρέσδη και να καταφύγει, αρχικά στη Βαϊμάρη κι έπειτα στη Ζυρίχη, -βοηθήθηκε από τον Λιστ (Liszt). Δε θα μπορούσε για έντεκα χρόνια περίπου να γυρίσει στη Γερμανία. Συνεχίζει να συνθέτει μουσικά κομμάτια στη Ζυρίχη. Επισκέπτεται το Παρίσι μα θεωρείται ακόμα ύποπτος και δε τυχαίνει μεγάλης εκτίμησης. Το 1863 χωρίζει την Μίνα, -πεθαίνει το 1866-, δίχως να ‘χουνε παιδιά.
Από το 1862 έχει πια το ελεύθερο να επιστρέψει στη Γερμανία και την επόμενη χρονιά δίνει μια σειρά συναυλιών σε μερικές μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως Αυστρία και Ρωσία. Τονε καλεί ο βασιλιάς Λουδοβίκος Β’, της Βαυαρίας για μια σειρά συναυλιών, μα τελικά κι από κει αναγκάζεται να φύγει, γιατί μπλέχτηκε σε μιαν υπόθεση με τη κόρη του Λιστ, τη Κόζιμα. Μπλέχτηκε μαζί της ενώ κείνη ήτανε παντρεμμένη με τον χορηγό του Χανς Φον Μπύλοφ (Hans Von Bϋlow). Τελικά το 1865, τονε συγχωρεί και του διοργανώνει τη πρεμιέρα του “Τριστάνο & Ιζόλδη”, στην οποία φωτίζεται κάθε πτυχή της ανθρώπινης σεξουαλικότητας, με πλούσιο και χρωματιστόν ύφος, περισσότερο απ’ όσο είχε πετύχει κάθε άλλος μουσουργός, μέχρι τότε.

Το 1870 παντρεύεται τη Κόζιμα -επιτέλους- έχοντας ήδη μαζί της δυο παιδιά, ενώ παράλληλα συνεχίζει να συνθέτει και να διευθύνει συναυλίες. Τις επόμενες χρονιές -και μέχρι να συναντήσει τη Λου, γνωρίζεται διαδοχικά, με τη Μαλβίντα και τον Νίτσε. Με τον τελευταίο έχουνε πολλά κοινά κι αυτό τους ενώνει με βαθιά φιλία. Γνωστά πράματα από δω και πέρα. Όταν έκανε κείνη τη συναυλία στο Μπειρούτ, το καλοκαίρι του 1882, είχεν ήδη χολωθεί με τον Νίτσε. Όταν είδε και κατάλαβε το πάθος του για το κορίτσι εκείνο, θέλησε να τονε πικάρει ή του άρεσε η μικρή. Όπως και να ‘χει τη φλέρταρε σφοδρά, παρόλο που πλησίαζε πια τα εβδομήντα. Μπερδεύτηκεν ίσως κι αυτός από τον θαυμασμό της, τον ίδιο θαυμασμό που κείνη ένιωθε για κάθε πνευματικό και καλλιτεχνικό άτομο κι άπλωσε χέρι. Για να ‘μαστε τίμιοι, δε ξέρουμε ακριβώς τι έγινε, πάντως έφαγε τη χυλόπιτα, όπως όλος ο …καλός κόσμος, αλλά επειδή ήταν εγωιστής, τονε πείραξε πιότερο η δήλωσή της πως ήτανε …μικρός το δέμας.
Για να ξεπεράσει τη …πίκρα και τον χειμώνα, ταξίδεψε στη Βενετία. Πριν όμως βγει ο χειμώνας, τον Φλεβάρη του 1883, παθαίνει καρδιακόν επεισόδιο και πεθαίνει εκεί, σ’ ηλικία εβδομήντα ετών. Η σορός του ταξίδεψε με γόνδολα και τρένο, για να φτάσει και να ενταφιαστεί στη Μπειρούτ. Ο Βάγκνερ έφερε τις περισσότερες αλλαγές στη μουσική και το σκεπτικό της, από κάθε άλλον καλλιτέχνη, η μουσική του ξυπνά πάθη, περισσότερο από κάθε άλλου. Έζησε εγωιστικά, σπάταλα, -συνήθως χρεωκοπημένος- κι ερωτικότατα τον βίο του. Όσο μισήθηκε, άλλο τόσον αγαπήθηκε, αλλά ακόμα κι οι εχθροί του παραδέχτηκαν το μεγαλείο του έστω κι αν δε συμφώνησαν με τη μουσική του.

 

8.

Είχαμε αφήσει το ζεύγος Λου-Ρέε να χαίρεται τη φρέσκοφτιαγμένη σχέση του, εκεί στο καλοκαίρι του 1882. Να χαίρεται; Χμμ… όχι ακριβώς! Δηλαδή αν ήμουν ο Ρέε δε θα πανηγύριζα κιόλας. Ζήσανε στο Βερολίνο μαζί τω όντι και μάλιστα με κάποιαν αρμονία κι ελευθεριότητα, αρκετά χρόνια. Φυσικά με τον …όρο να μην έχουνε καμμιάν απολύτως φυσική …σχέση. Στα 1887, έτυχε να περάσει μια μέρα από το Βερολίνο, ο Φρίντριχ Καρλ Αντρέας (Friedrich Carl Andreas), ένας μελετητής ανατολικών γλωσσών, μικρόσωμος, κοντόχοντρος, με μεγάλα μαύρα μάτια, που ‘χε στις φλέβες του γερμανο-μαλαισιανό (μητέρα) κι αρμένικον (ο πατέρας ήταν ο πρίγκηπας Bagratuni, από το Ισπαχάν) αίμα. Για κείνην ήταν ο άντρας του πεπρωμένου της. Αφού προσπάθησε ν’ αντισταθεί στο δυνατό κόρτε του για μερικές βδομάδες, τελικά ενέδωσε να τονε παντρευτεί, προς μεγάλην απογοήτευση του Πωλ. Το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς, εγκαταλείπει το Βερολίνο κι επιστρέφει χολωμένος στη πατρίδα του, ολοκληρώνει μιαν ακόμα μελέτη και λαμβάνει από αδιάφορες μέχρι κακές κριτικές. Τότε αποφασίζει να σπουδάσει την ιατρική και το καταφέρνει. Επιστρέφει ξανά στην ιδιαίτερη πατρίδα του.
Εκεί στο Στίμπε, το μικρό φέουδο, που γεννήθηκε και πέρασε τα πρώτα του χρόνια, άρχισε σιγά-σιγά να ξεπουλά τη πατρική περιουσία, σα χαμένος, προσφέροντας τη στους αδυνάτους. Επίσης, έγινε ο γιατρός των φτωχών. Πουλούσε και τάιζε-πότιζε με δικά του έξοδα και μάλιστα πλούσια, τους αδύναμους συμπατριώτες του. Θεράπευε με χρήματά του, σε νοσοκομεία των κοντινών μεγαλουπόλεων, τους άρρωστους που δεν είχανε τα εφόδια για να το κάμουν οι ίδιοι.

Όταν μια μέρα έπιασε τον άδειο πάτο του …συρταριού κι αναγκάστηκε να πουλήσει το πατρικό του σπίτι για να γλυτώσει από τους χρεωφειλέτες, -ο αδερφός μάταια πάσχιζε να του αλλάξει μυαλά τόσο καιρό και μάταια πάσχισε να σώσει το σπίτι-, κατέφυγε σ’ ένα πανδοχείο, πάνω στα βουνά Εγκαντίν, όπου κάποτε είχανε περάσει μερικές μέρες και νύχτες, μαζί με τη Λου. Εκεί, στις 28 Οκτωβρίου 1901, βρήκανε το κορμί του πεσμένο μέσα σ’ ένα βαθύ φαράγγι της περιοχής. Πολλοί μιλήσανε γι’ αυτοκτονία.
“Δε με νοιάζει που δε πρόσφερα τίποτε περισσότερο, στον τομέα της φιλοσοφίας. Καλύτερα για μένα λοιπόν τούτες οι κακές κριτικές, για να πεθάνω…” είχε γράψει το 1900, μετά από την αποτυχία της τελευταίας του μελέτης. Στην ιδιαίτερη πατρίδα του, ακόμα λογίζεται κάτι σαν άγιος για τα όσα πρόσφερε κει, στο διάστημα 1887-1900.

 

9.

Ο Φρίντριχ ήταν αναμφισβήτητα ο μέγας νικητής. Κατάφερε να πείσει τη Λου να τον παντρευτεί κι ο γάμος τους αυτός κράτησε σαραντατρία ολόκληρα χρόνια (1887-1930) και τυπικά τερματίστηκε με τον θάνατο του, στις 4 Οκτώβρη του 1930 στο Γκέτινγκεν. Είχε γεννηθεί στη Τζακάρτα το 1846 και σπούδασε μελετητής ανατολικών γλωσσών. Ήτανε κοντόχοντρος, αλλά με πολύ δυνατό πρόσωπο, μεγάλα μαύρα μάτια, πλούσια κόμη και δυνατό βλέμμα. Καπάτσος όντας, κατάφερε να ..τυλίξει, έστω και σχετικά στιγμιαία τη, κατά δεκαπέντε χρόνια μικρότερή του νεαρή ρωσσίδα. Πλην όμως και πάλι, μη φανταστείτε τίποτε το συγκλονιστικό. Ζήσανε μαζί τόσα και τόσα χρόνια μα ποτέ η σχέση τους δε προχώρησε να ολοκληρωθεί και στο σαρκικό της κομμάτι. Είχεν όμως τη δύναμη -και τη μαγκιά αν θέλετε- να μη τη πιέσει σε τίποτε, χαρίζοντάς της έτσι αυτό που συνεχώς γύρευε: την …ανάλαφρη δέσμευση, διατηρώντας την ελευθερία της και παράλληλα την απουσία οχλήσεων πλέον, μιας κι ήτανε πια μια παντρεμμένη και Καθώς Πρέπει Κυρία του κόσμου.
Ο γάμος της λοιπόν με τον Φρίντριχ διατηρήθηκε παρά τους τρομερούς καυγάδες που τονε συγκλόνιζαν αρχικά και δέχτηκε να πάει να ζήσει στην επαρχία, στο Γκέτινγκεν, όπου στο φημισμένο πανεπιστήμιο του, είχε πάρει έδρα ο Αντρέας. Η κονφορμιστική ζωή στο μικρό ακαδημαϊκό κέντρο δε μπορούσε να την ικανοποιήσει, μια που ‘χε γίνει πια, μια γνωστή συγγραφέας και πήγαινε συχνά στο Βερολίνο, στη Βιέννη και στο Παρίσι. Οι κακές γλώσσες λέγανε τότε: “Όταν συναναστρέφεται κανείς ένα διανοούμενο, πρέπει να ‘ναι βέβαιος πως εννιά μήνες αργότερα θα ‘ρθει στον κόσμο ένα βιβλίο”. Ο Φρίντριχ πάντως την έμαθε να περπατά ξυπόλητη. Ο γάμος τους στηρίχτηκε κυρίως στο πνευματικό επίπεδο.

Με τούτα τα λόγια δε θέλει κανείς να τη ψέξει για τις επιλογές της, ούτε φυσικά και τις επιλογές των εκάστοτε μνηστήρων της. Ό,τι κι αν ήταν, ήταν εκεί μπροστά και καθάρια. Σε κανένα δεν υποσχέθηκε κάτι και να μη το εφαρμόσει και κανείς δε θα μπορούσε να τη κατηγορήσει που δεν τον ερωτεύτηκε ή που δεν ενέδωσε στο να του παραδοθεί ψυχή τε και σώματι. Επιλογές! Και για να μη φαντάζεστε πράματα, διαβάστε πιο κάτω.
Ο επίσημος βιογράφος της, Πέτερς πιστεύει πως ήτανε παρθένα, τουλάχιστον μέχρι το 1894, όπου θέλησε να περάσει ένα ρομαντικό, ειδυλλιακό καλοκαίρι στις ‘Αλπεις με κάποιον ρώσο φίλο της, ονόματι Δρ Σκόουλευ. Επίσης είναι πιθανό να ‘χε τη πρώτη της ερωτικήν εμπειρία την επόμενη χρονιά, όταν γνωρίστηκε και σύναψε σχέση με τον αυστριακό φυσικό Δρα Φρίντριχ Πινέλες (Dr. Friedrich Pineles). Όταν τονε γνώρισεν, εκείνος ήταν εικοσιεφτά χρονών, εφτά χρόνια μικρότερός της. Αυτή η σχέση κράτησε λίγο, δεν έβαλε σε κρίση τον γάμο της, ωστόσο εικάζεται πως ήτανε το τρένο που ‘μπασε στη ζωή τη Λου. Έτσι φτάνουμε στον Απρίλη του 1897, όπου έχει πατήσει τα τριανταέξι της χρόνια… και συναντά στο Μόναχο τον νεαρό εικοσιδυάχρονο ποιητή Ρίλκε…

 

10.

Ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε (Karl William Johann Josef Maria Rilke) γεννήθηκε στη Πράγα, στις 4 Δεκέμβρη του 1875, γιος του Τζόζεφ (1838) και της Σοφί Ρίλκε (1851), επωνομαζόμενος Ρενέ. Το 1884 χωρίσαν οι γονείς του κι ο μικρός Ρενέ, έμεινε με τη μητέρα. Παρακολουθεί τη μέση εκπαίδευση σε κάποιο στρατιωτικό γυμνάσιο και το 1891 μπαίνει στην Εμπορική Σχολή του Λιντς. Γράφει τα πρώτα του ποιήματα. Το 1894 πρωτοεμφανίζεται στο προσκήνιο με τη πρώτη του συλλογή “Life & Songs”. Την επόμενη χρονιά ολοκληρώνει τις σπουδές του και γίνεται δεκτός στο πανεπιστήμιο της Πράγας για να σπουδάσει Ιστορία της Τέχνης, Ιστορία της Λογοτεχνίας και Φιλοσοφία. Είναι μόλις είκοσι ετών. Εκδίδει τη δεύτερη ποιητική του συλλογή “Larenopfer”. Το 1896 εγκαταλείπει τη Πράγα και πηγαίνει να σπουδάσει στο Μόναχο, Αισθητική, Ιστορία Τέχνης και Δαρβινική Θεωρία. Κάνει μερικά ταξίδια στο μεταξύ και τον Απρίλη συναντά στο Μόναχο τη Λου Σαλομέ-Αντρέας.

Ήταν μάλλον ο πιο σημαντικός άντρας στη ζωή της, παρόλο που ‘χαν δεκατέσσερα χρόνια διαφορά: εκείνη τριανταέξι κι εκείνος εικοσιδύο. Την ακολούθησε στο Βερολίνο τον Οκτώβρη του ίδιου έτους και για πολλούς μήνες φιλοξενήθηκε στην όμορφη βίλα του καθηγητή Αντρέας, στην εξοχή. Βοηθούσε τη Λου να σχίζει ξύλα και να πλένει τα πιάτα. Κάνανε πολλούς περιπάτους στο δάσος κι όπως διηγείται η ίδια: “…τα μικρά ελάφια μυρίζανε τις τσέπες των παλτών μας καθώς περπατούσαμε ξυπόλητοι…” Κατά τη γνώμη της, εκείνος ήταν ο πιο ολοκληρωμένος έρωτας που ‘χε ποτέ. Είναι επίσης δυνατόν, (αφορά σε κείνο που λέγαμε πιο πάνω) να ‘ταν εκείνος ο πρώτος άντρας της σαρκικής ζωής της. Εντωμεταξύ παρουσιάζει άλλη μια ποιητική του συλλογή. Ταξιδεύει μόνος τις χρονιές 1888-9, σταματά τις σπουδές του και παράλληλα γράφει ζώντας σ’ ένα όνειρο.

Λου & Ρίλκε στη Ρωσία μαζί

Τον Μάρτη του 1899 η Λου δέχτηκε να ταξιδέψει μαζί του στη Ρωσία. Ήταν αξέχαστη εμπειρία. “Γεγονότα που δεν είχανε τίποτε το παράξενο μας μετέφεραν σ’ ένα μύθο: ένα λιβάδι στο ηλιοβασίλεμα, στην άκρη ενός χωριού, ένα γρήγορο άλογο που γύριζε στο παχνί του τη νύχτα ή το πίσω μέρος του Κρεμλίνου όπου ακουγόταν ο εκκωφαντικός ήχος της καμπάνας”, θα γράψει αργότερα εκείνη. Πήγανε στο χωριό Γιασνάια Πολιάνα να βρούνε τον Τολστόι που ‘χεν εγκαταλείψει τη φιλολογία και περνούσε μια βαθιά θρησκευτικήν εμπειρία. Τονε προσκάλεσαν να κάνει μαζί τους ένα περίπατο και μετά από μακρά σιωπή, ο Τολστόι ρώτησε τον Ρίλκε με τι ασχολείται. Εκείνος απάντησε δειλά, πως ασχολείται με τη ποίηση. Όλο το υπόλοιπο της μέρας, οι δυο ερωτευμένοι επισκέπτες υποχρεώθηκαν ν’ ακούνε τις επινοήσεις του τρομερού γέροντα κατά της ποίησης κι υπέρ της μη χρησιμότητας των ποιητών, εν γένει.
Τρία χρόνια περίπου κράτησεν η σχέση τους αυτή, με πάθος κι έρωτα, μα όταν εκείνος άρχισε να γίνεται όλο και πιο εξαρτημένος απ’ αυτήν, ξύπνησε ξανά μέσα της η ανάγκη για ανεξαρτησία. Διακόπτει τη σχέση τους Φλεβάρη του 1901. Ο ποιητής συντετριμμένος της αφιερώνει ένα στίχο:

Σαν έτοιμος στέργω κοντά σου
κι ήρεμα χαμογελώ που σφάλλεις.
Ξέρω, με τη μοίρα θα τα βάλεις
σα θα μείνεις μοναχιά σου.
Θα ξαναγυρέψεις πάλι…
των χεριών μου την αγκάλη…

Στη Λου μου          Ράινερ Μαρία Ρίλκε

 

Στις 28 Απρίλη του ίδιου έτους ο Ρίλκε, προφανώς γι’ αντίδραση, παντρεύεται τη γλύπτρια Κλάρα Γουέστχοφ (Clara Westhoff, 1878-1954), φίλη της Πόλα Μόντερστον Μπέκερ, στη Βρέμη κι εγκαθίστανται εκεί. Στις 12 Δεκέμβρη έρχεται στον κόσμο η κόρη τους Ρουθ (1901-1972). Μην αντέχοντας όμως και πολύ αυτή την …εκδίκηση, -προφανώς- ο Ρίλκε χωρίζει, αφήνει την εννιάμηνη κόρη του στη μητέρα της και μετακομίζει στο Παρίσι. Συνεχίζει να ταξιδεύει συνεχώς και να γράφει ποιήματα. Το 1906 χάνει τον πατέρα του και πηγαίνει στη Πράγα για τη κηδεία. Γνωρίζει τη Φερστίν Μαρί, το 1909, συνάπτει σχέση και ταξιδεύουνε μαζί. Το 1912, συνεχίζοντας να γράφει και να ταξιδεύει, συναντά την Ελεονόρα Ντιούς, στη Βενετία και μένει κάμποσο μαζί της. Και πάλι γράψιμο και πάλι ταξίδια και το 1920 συναντά στη Γενεύη τη Βαλεντίνε Κοσλόφσκα. Το 1922. τη πιο παραγωγική του χρονιά, ολοκληρώνει τις “Ελεγείες Του Δούναβη”, ένα από τα κοσμήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και την επόμενη χρονιά παντρεύεται η κόρη του Ρουθ, τον Δρα Καρλ Σιέγκερ.

Την ίδια χρονιά μπαίνει για πρώτη φορά σε σανατόριο, στη Γενεύη και μένει λίγους μήνες για θεραπεία. Γράφει τα “Γράμματα Σ’ Ένα Νέο Ποιητή”. Παρόλη τη κλονισμένη του υγεία, συνεχίζει και να γράφει και να ταξιδεύει. Ίσως δεν υπάρχει άλλος που να ταξίδεψε πιότερο σε τούτο τον κόσμο. Λες και πάσχιζε να ξεφύγει από κάτι ή να προσπαθούσε να συναντήσει κάτι. Το 1926 μπαίνει για δεύτερη φορά σε σανατόριο. Η αρρώστια του είναι λευχαιμία και διαγνώσκεται μόλις τότε. Βγαίνει και ταξιδεύει ξανά, μα τον Δεκέμβρη της ίδιας χρονιάς επιστρέφει, πολύ χειρότερα. Μέσα στο σανατόριο, στις 13 Δεκέμβρη 1926, γράφει μιαν επιστολή προς την αγαπημένη του Λου και κλείνοντας το, τηνε προσφωνεί στα ρώσικα, “Αντίο γλυκειά μου αγάπη”. Λίγο πριν πεθάνει φέρεται να είπε: “Ρωτήστε τη Λου τι πρόβλημα έχω. Είναι το μόνο πρόσωπο στον κόσμο που μπορεί να ξέρει καλύτερα από τον καθένα”. Το πρωί στις 29 Δεκέμβρη ξεψυχά, σ’ ηλικία πενηνταενός ετών, στο σανατόριο του Βαλμόν. Στις 2 Γενάρη 1927 θάβεται στο κοιμητήρι Ραρόν.

 

 

Ακολουθεί δ’ μέρος

 

Μέρος Α’: https://www.lecturesbureau.gr/1/lou-salome-friedrich-nietzsche-part-a-1884a/

Μέρος Β’: https://www.lecturesbureau.gr/1/lou-salome-friedrich-nietzsche-part-b-1884b/

 

 

ΠΗΓΗ : www.perigrafis.net

ΜΕΛΕΤΗ : Πάτροκλος Χατζηαλεξάνδρου



Facebook

Instagram

Follow Me on Instagram
  • It's not the sentiments of men which make history BUT THEIR ACTIONS .

    lecturesbureau: "It's not the sentiments of men which make history
BUT THEIR ACTIONS ."
    111
    1
  • There is only one journey . Going inside yourself .

    lecturesbureau: "There is only one journey .
Going inside yourself ."
    341
    2
  • Love is composed of a single soul inhabiting two bodies .

    lecturesbureau: "Love is composed of a single soul
inhabiting two bodies ."
    274
    1
  • Little by little , one travels far .

    lecturesbureau: "Little by little ,
one travels far ."
    132
    0
  • What the caterpillar calls the end , the rest of the world calls a butterfly .

    lecturesbureau: "What the caterpillar calls the end ,
the rest of the world
calls a butterfly ."
    247
    0
  • Whatever you do , DO WITH ALL YOUR MIGHT !

    lecturesbureau: "Whatever you do ,

DO WITH ALL YOUR MIGHT !"
    253
    1
  • Love responsibility . Say : It is my duty , and mine alone , to save the Earth . If it is not saved , then I ALONE AM TO BLAME .

    lecturesbureau: "Love responsibility .
Say : It is my duty , and mine alone , to save the Earth .
If it is not saved , then I ALONE AM TO BLAME ."
    251
    0
  • The perfect Love is the one that gives everything and never expects anything in return .

    lecturesbureau: "The perfect Love is the one 
that gives everything
and never expects anything in return ."
    1806
    6
  • Liberty means Responsibility . That is why most men dread it .

    lecturesbureau: "Liberty means Responsibility .

That is why most men dread it ."
    282
    1
  • It is better to be envied than pitied .

    lecturesbureau: "It is better to be envied
than pitied ."
    257
    1