Εντελέχεια είναι φιλοσοφικός όρος που εισήγαγε ο Αριστοτέλης για να περιγράψει την πλήρη πραγμάτωση του έμφυτου σκοπού ενός όντος. Ο όρος προέρχεται από τις λέξεις ἐν (μέσα), τέλος (σκοπός) και ἔχειν (έχω), δηλώνοντας ότι κάθε ον φέρει εντός του τον τελικό του σκοπό. Ορισμός και φιλοσοφικό...
Στα χρόνια του Ομήρου, των ηρώων και των πολεμιστών, αρετή ήταν η ανδρεία και η υπεροχή. Στα επόμενα χρόνια όμως, η έννοια της αρετής απέκτησε πιο σύνθετη σημασία. Καθώς οι άνθρωποι είχαν νέα ζητήματα ν’ αντιμετωπίσουν, η σκέψη εξελισσόταν και οι επιστήμες άνθιζαν, οι σχέσεις μεταξύ...
Γιατί κάποιοι ικανοποιούνται με ηδονές που κατά κοινή ομολογία θεωρούνται επαίσχυντες; Κάθε ζωντανός οργανισμός θεωρείται ότι έχει διαφορετική ηδονή, όπως επιτελεί και διαφορετικές ενέργειες. Είναι η ηδονή που αντιστοιχεί στις ενέργειές του. Το πράγμα μπορεί, νομίζω, να γίνει φανερό, αν πάρουμε τους ζωντανούς οργανισμούς και τους...
Η σύνδεση ανάμεσα στην ευτυχία και στην ηθική φαίνεται ξεκάθαρη, αν και είναι σαφές ότι το να είσαι ευτυχής σημαίνει περισσότερα από το να είσαι απλώς ηθικός. ΕΤΙΚΕΤΕΣ : ΚΑΚΙΑ , ΚΑΛΟΣΥΝΗ , ΕΥΤΥΧΙΑ , ΕΥΦΥΙΑ Δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι ένα άτομο που δεν λέει...
Η αρετή και η αριστεία ως λέξεις έχουν κοινή ετυμολογική ρίζα (αρ- εκ του αραρίσκω=αρμόζω) και ως έννοιες είναι αλληλένδετες, έχουν σημασιολογική συγγένεια. Δε νοείται αριστεία για έναν άνθρωπο δηλαδή διάκριση και υπεροχή έναντι των άλλων, χωρίς την αρετή δηλαδή την ηθική και πνευματική του...
Η πρώτη συμβουλή που δίνεται σήμερα σε κάποιον που θέλει να ενισχύσει τον αυτοσεβασμό του είναι «Μην νοιάζεσαι για την γνώμη που έχουν οι άλλοι για σένα», αλλά αυτή είναι μία προτροπή που δεν μπορεί να βρει εφαρμογή στην αληθινή ζωή. Ο αυτοσεβασμός έχει ως...
*Ο Επίκτητος έζησε δύσκολη ζωή, η οποία επηρέασε καθοριστικά τη διδασκαλία του. Γεννήθηκε δούλος στη Φρυγία, ενώ γνωρίζουμε επίσης ότι κατέστη χωλός εξαιτίας της βάναυσης συμπεριφοράς του κυρίου του. Στη Ρώμη μαθητεύει κοντά στον στωικό φιλόσοφο Μουσώνιο Ρούφο και αργότερα, ως απελεύθερος πλέον, αρχίζει να...
Την αυτάρκεια τη θεωρούμε μεγάλο αγαθό όχι για να χρησιμοποιούμε πάντοτε τα λίγα, αλλά για να αρκούμαστε στα λίγα αν δεν έχουμε πολλά, με πλήρη πεποίθηση ότι με μεγαλύτερη ευχαρίστηση απολαμβάνουν την πολυτέλεια αυτοί που την έχουν ελάχιστα ανάγκη και ότι κάθε τι φυσικό είναι...
Ο Αριστοτέλης διαφωνεί με τον Σωκράτη, θεωρώντας ότι το άλογο μέρος της ψυχής είναι υπεύθυνο για τα πάθη και τις κακές επιλογές της θέλησής μας, και έτσι ενώ γνωρίζουμε το καλό πράττουμε το κακό λόγω ηθικής αδυναμίας. Η πράξη αυτή που τη συγκεκριμένη στιγμή δεν...
Στην Πολιτεία, ο Πλάτων κάνει λόγο για ανάλυση της εσωτερικής δομής της ψυχής και τη διακρίνει σε τρία μέρη: Το διανοητικό μέρος, όπου έλκεται από τις ευχαριστήσεις της διανοητικής απασχόλησης, οδηγεί στη γνώση και στέκεται εμπόδιο στις επιθυμίες, το θυμοειδές, όπου βρίσκει ευχαρίστηση μέσα από...
Γνωρίζω τι είναι ηθικά καλό, γνωρίζω ότι πρέπει να το πράξω, και όμως επιλέγω το κακό - γιατί; Η εξήγηση του να μη μπορεί κανείς να πράξει το ηθικά καλό αν και το γνωρίζει (ακρασία) δηλαδή του ότι η ηθική γνώση δεν διαθέτει αυτή καθ' εαυτήν...
Όσο περισσότερο εστιάζουμε στον εαυτό μας και στην ασήμαντη ατομική μας ιστορία τόσο πιο χαμένοι αισθανόμαστε. Φανταστείτε για μια στιγμή μια εναλλακτική άποψη για τον κόσμο. Ίσως για κάποιους θα είναι δύσκολο να την αντιληφθούν. Φανταστείτε πως υψώνετε το βλέμμα από τη λίμνη όπου κοιτάζετε το...
Χωρίς να καλλιεργεί το πνεύμα, η ανθρωπότητα θα γίνεται όλο και περισσότερο διεφθαρμένη και απάνθρωπη. Με το χρήμα μπορεί κανείς να αγοράσει τα πάντα: από τους δικαστές ώς τους βουλευτές και την επιτυχία στις μεγάλες εργολαβίες. Τη γνώση όμως δεν μπορεί να την αγοράσει. Ούτε και...
Η γνώμη σας για μένα με επηρεάζει , όχι όμως για δικό μου λογαριασμό αλλά για δικό σας, γιατί το να μισείτε την αρετή και να επιτίθεσθε με τις κραυγές σας εναντίον της ισοδυναμεί με το να έχετε εγκαταλείψει την ελπίδα να γίνετε καλοί. Αν είστε...
Η ευδαιμονία είναι για τον άνθρωπο αποκλειστικά αυτοσκοπός. Τα υπόλοιπα αγαθά, τιμές και δόξα, πλούτη και ηδονές, εξουσία και δύναμη, όσο κι αν αξίζουν και καθ' εαυτά, προς αυτήν σε τελευταία ανάλυση στοχεύουν. Η ευτυχία ειναι τέλεια, δεν της λείπει τίποτε. Και, όπως τονίζει ο...
Ο αξιόλογος και καλός (ενάρετος) άνθρωπος απολαμβάνει στη ζωή τη χαρά που απορρέει από την αρετή του. Αν η αρετή δεν συνοδευόταν από ηδονήν, πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κατακλείδα της ευτυχίας; Αυτή μάλιστα η ηδονή που συνοδεύει τις ενάρετες πράξεις ενός ανθρώπου σπουδαίου αποτελεί και...
Τη στιγμή όμως ετούτη έχω υπέρτατο χρέος να σας μεταδώσω όσα οι πατέρες σας μας έδωσαν την παραγγελιά, όταν εφεύγανε για τον πόλεμο για ν᾽ αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο του θανάτου, να διαμηνύσουμε στους δικούς τους που θ᾽ άφηναν πίσω τους, αν τύχαινε κι επέθαιναν στον...
Απόσπασμα του λόγου του Μεγάλου Βασιλείου προς τους νέους Στὴν ἄλλη ζωή, θὰ φθάσουμε μὲ τὴν ἀρετή. Τὴν ἀρετή, ποὺ ἐξύμνησαν κι οἱ ποιητὲς κι οἱ πεζογράφοι, ἄλλα πιὸ πολὺ οἱ φιλόσοφοι. Ἔτσι, μεγαλύτερη προσοχὴ πρέπει νὰ δώσουμε στὰ συγγράμματα αὐτῶν τῶν τελευταίων. Δὲν εἶναι μικρὸ...
Πράγματι, δεν έχουν όλοι την ίδια γνώμη για το τι πρέπει να μαθαίνουν οι νέοι ούτε σε σχέση με την αρετή ούτε σε σχέση με την άριστη ζωή, ούτε είναι φανερό αν η παιδεία πρέπει να έχει στόχο της την άσκηση και καλλιέργεια του νου...
O Χρύσιππος ο Σολεύς ήταν φιλόσοφος της Στωικής σχολής, η οποία ιδρύθηκε στην Αθήνα από τον Ζήνωνα. Είχε κακή άρθρωση αλλά σπουδαίο γραπτό λόγο. Έγραψε περισσότερα από 750 έργα, τα οποία δεν σώζονται και μελέτησε τους ποιητές Όμηρο, Ησίοδο και Πίνδαρο. Ωστόσο, είχε περίεργο τέλος, καθώς...
Αποσύρσου στον εαυτό σου και κοίτα - και αν δεις τον εαυτό σου να μην είναι ακόμη ωραίος, όπως ο δημιουργός του αγάλματος που πρέπει να γίνει ωραίο αφαιρεί, λαξεύει, λειαίνει και καθαρίζει μέχρις ότου φανεί πάνω στο άγαλμα ένα ωραίο πρόσωπο, έτσι κι εσύ...
Ω Ηρακλή, είπα εγώ, πόσο ακαταμάχητο περιγράφετε τον άνδρα, αν συμβεί να έχει ακόμα κι ένα μόνο μικρό προσόν. Τι; είπε ο Κριτίας. Αν τυχαίνει να έχει γεννηθεί με καλή ψυχή. Πρέπει, νομίζω, τέτοιος να είναι αυτός, Κριτία, αφού ανήκει στη δική σας οικογένεια. Ναι, αποκρίθηκε, αλλά και...
(ΣΩΚΡΑΤΗΣ) : Ήρθα χθες το βράδυ από το στρατόπεδο της Ποτίδαιας και, επειδή ξαναγύριζα μετά από πολύ καιρό, πήγαινα με χαρά να επισκεφθώ τα μέρη όπου συνήθιζα να συχνάζω. Μπήκα λοιπόν στην παλαίστρα του Ταυρέας, απέναντι από το ιερό της Βασίλης, όπου βρήκα πολλούς, άλλους...
Η εκπαίδευση του Αλεξάνδρου εκδηλώνεται και με άλλους τρόπους· για παράδειγμα, δεν προσπαθούσε να σκλαβώσει τον κόσμο μέσω της σφαγής και της βίας. Απεναντίας, ήταν γνωστό ότι μεταχειρίστηκε με ανθρωπιά τους λαούς που κατέκτησε και χορήγησε αμνηστία στις συζύγους και τις κόρες του Πέρση αυτοκράτορα...
Ενώ η αριστεία είναι μια αριστοτέλεια αρχή, ο δάσκαλος πρέπει να έμαθε στον μαθητή του να διαβάζει και να σέβεται την άποψη που είχαν άλλοι συγγραφείς για τη δόξα, την αριστεία και την αρετή. Ο Αλέξανδρος ο Γ΄ της Μακεδονίας οικοδόμησε μια αυτοκρατορία που εκτεινόταν από...
Ο Επίκουρος παρατηρεί πως η ευτυχία κι η αρετή συνδέονται ακατάλυτα μεταξύ τους: Είναι αδύνατο να ζήσεις ηδονικά χωρίς φρόνηση, ομορφιά και δικαιοσύνη κι είναι αδύνατο να 'χει η ζωή σου ομορφιά, δικαιοσύνη και φρόνηση, αν δεν έχει και ευχαρίστηση. Όποιος δεν τα διαθέτει αυτά, δεν...
Tο παρακάτω κείμενο είναι από το πρώτο βιβλίο της Πολιτείας, ένα από τα πιο σημαντικά έργα του Πλάτωνα, που χωρίζεται σε 10 βιβλία. ΕΤΙΚΕΤΕΣ : ΑΔΙΚΙΑ , ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ , ΣΟΦΙΑ, ΑΡΕΤΗ , ΕΥΦΥΙΑ Tο πρώτο βιβλίο, σε αντίθεση με τα άλλα, μοιάζει πολύ με τους πρώιμους πλατωνικούς διαλόγους...
Διατριβαί Γ' 7.2-6 Κανείς σχεδόν δεν αντιλέγει ότι τρία πράγματα αφορούν τον άνθρωπο, η ψυχή, το σώμα και τα εξωτερικά πράγματα- δικό σας έργο, λοιπόν, είναι ν’ απαντήσετε ποιο είναι το καλύτερο. Τι θα πούμε στους ανθρώπους; Η σάρκα; Γι’ αυτήν έπλευσε ο Μάξιμος μέχρι την...
Η Απολογία του Σωκράτη, 298-30γ, 37ε-38α Πλάτωνα, Apologia di Socrate, επιμ. ιταλ. μτφρ. Simonetta Nannini, Barbera. Siena - 2007 Στη διάρκεια της απολογίας του, ο Σωκράτης αποδεικνύει την απόλυτη συνάφεια ανάμεσα στις πεποιθήσεις και τις πράξεις του, υποστηρίζοντας πως ούτε καν για την ελευθερία του θα απαρνιόταν...
Εμείς δημιουργούμε την κοινωνία και η κοινωνία μάς διαμορφώνει. Ο νους μας βασανίζεται και διαμορφώνεται βαθιά από μια ηθική που δεν είναι ηθική. Η ηθική της κοινωνίας είναι ανηθικότητα, γιατί η κοινωνία δέχεται κι ενθαρρύνει τη βία, την απληστία, τον ανταγωνισμό, τη φιλοδοξία, κ.ο.κ., πράγματα...
