Τυλλία Κικέρωνος και Λεοπολδίνη Ουγκό: βίοι τραγικά παράλληλοι | Μέρος Α’

Τυλλία Κικέρωνος και Λεοπολδίνη Ουγκό: βίοι τραγικά παράλληλοι | Μέρος Α’

Η Τυλλία, ήταν κόρη του Ρωμαίου πολιτικού και φημισμένου ακόμη και σήμερα για τη ρητορική του δεινότητα Κικέρωνα.

Ο Ρόμπερτ Χάρις, στο βιβλίο του για τον Κικέρωνα Conspirata (εκδόσεις Ψυχογιός), αναφέρεται στον γάμο της Τυλλίας και στη συγκινητική στιγμή που ο πατέρας Κικέρων παραδίδει την κόρη του στον γαμπρό λέγοντας: «Σου δίνω, Φρούγι, ό,τι καλύτερο έχω να δώσω˙ ένα πλάσμα με απαράμιλλη καλοσύνη, με απαράμιλλη προσήνεια, με απαράμιλλη αφοσίωση, με απαράμιλλο ψυχικό σθένος» (VIII).

Τέτοιες ευτυχισμένες στιγμές θα τις ξαναθυμηθεί, όταν εκείνη θα φύγει πρόωρα από τη ζωή τον Φεβρουάριο του 45 π.Χ. Εκείνη ακριβώς τη χρονιά ο Καίσαρ, που ήταν νικητής του εμφυλίου πολέμου και παντοδύναμος, όταν έμαθε για τον θάνατο της Τυλλίας έστειλε από την Ίσπαλη, πόλη της νότιας Ισπανίας, ένα θερμό συλλυπητήριο γράμμα προς τον απαρηγόρητο πατέρα (Αττ. ΧΙΙΙ, 20.2). Και αυτό, μολονότι ο Κικέρων, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, ήταν με το μέρος του Πομπήιου και επομένως αντίμαχος του Καίσαρα. Η στάση αυτή του Καίσαρα εξηγείται από το γεγονός ότι έτρεφε, σαν άνθρωπος του πνεύματος που ήταν και ο ίδιος, μεγάλη εκτίμηση στον Κικέρωνα (Att. XV, 4,4.3). Αλλά και o Κικέρων από την πλευρά του δεν παραλείπει αργότερα στον Λόγο του για τον Μάρκελλο να αναφερθεί στην επιείκεια (clementia) του Καίσαρα: «Σίγουρα είχες και πριν ξεπεράσει σε επιείκεια και μεγαθυμία όλους τους άλλους νικητές των εμφυλίων πολέμων, αλλά τη σημερινή μέρα νίκησες τον εαυτό σου». (IV,12.4)

Πάντως η εκτίμηση του Καίσαρα προς τον Κικέρωνα φαίνεται ακόμη καλύτερα στη συνάντησή τους έξω από τον Τάραντα τον Σεπτέμβρη του 47 π.Χ., όταν ο Καίσαρ γύριζε από την Αίγυπτο στην Ιταλία. Τη συνάντηση αυτή αναφέρει ο Πλούταρχος σε ένα από τα πιο φημισμένα χωρία των Βίων: «Αφού έφτασε στο Βρινδήσιο, έμεινε εκεί περιμένοντας τον Καίσαρα που καθυστέρησε λόγω των ασχολιών του στην Ασία και την Αίγυπτο. Όταν όμως αναγγέλθηκε πως αποβιβάστηκε στον Τάραντα και ότι από εκεί ερχόταν διά ξηράς στο Βρινδήσιο, ξεκίνησε να πάει προς αυτόν, χωρίς να είναι εντελώς απελπισμένος, νιώθοντας όμως ντροπή να δοκιμάσει, μπροστά σε πολλούς άλλους, τις διαθέσεις ενός νικητή και εχθρού συνάμα. Δεν βρέθηκε όμως στην ανάγκη να κάνει ή να πει κάτι ανάξιο για τον εαυτό του. Και αυτό γιατί ο Καίσαρ, όταν τον αντιλήφθηκε να έρχεται πολύ μπροστά από τους άλλους, κατέβηκε από το άλογό του και τον χαιρέτησε με ευγένεια, και συζητώντας μαζί του φιλικά, περπάτησε κάμποσα στάδια» (Κικέρων, ΧΧΧΙΧ.5). Ο εμφύλιος πόλεμος, που λίγο πριν τους είχε φέρει σε αντίθετες παρατάξεις, τώρα δεν υπήρχε ούτε στην κουβέντα τους ούτε στη σκέψη τους. Εκείνη τη στιγμή ήταν δυο άνθρωποι του πνεύματος, της ειρήνης και του πολιτισμού που συζητούσαν, θα έλεγε κανείς, για τα πνευματικά πράγματα στη χώρα τους. Θα πρόσθετα ακόμη ότι η ωραία αυτή σκηνή θυμίζει, σε μένα τουλάχιστον, τον Χριστό με τους δυο μαθητές του που συνομιλούν οδεύοντας προς Εμμαούς, όπως εκείνοι προς Βρινδήσιο.

Επιστρέφοντας στο θέμα του θανάτου της Τυλλίας, πρέπει να πω, όσο κι αν αυτό είναι φυσικό και το φαντάζεται κανείς, ότι ένας λόγος που αγαπούσε ο Κικέρων πολύ την Τυλλία ήταν ότι αυτό το κορίτσι ήταν προικισμένο με πολλές αρετές, ενώ αντιθέτως ο γιος του Μάρκος, όπως λέει ο H. J. Ross στη δίτομη Ιστορία της ρωμαϊκής λογοτεχνίας σε μετάφραση Κ. Γρόλλιου, «δεν ήταν ένας ιδιαίτερα συμπαθητικός νέος και είχε πολύ μέτριες ικανότητες» (6). Λέει ακόμη ο Ross για το βαρύ πένθος του Κικέρωνα για την κόρη του και τούτο: «Για λίγο καιρό μάλιστα τον απασχόλησε η παράδοξη για ένα Ρωμαίο ιδέα να χτίσει στη μνήμη της ένα ιερό, με άλλα λόγια να καθιερώσει τη λατρεία της ως θεάς» (7). Στη λίγη ζωή που του έμενε μετά τον θάνατο της κόρης του το 45 π.Χ., η βαθιά αυτή θλίψη του τον επηρέασε και σε μερικές σοβαρές αποφάσεις της ζωής του. Πράγματι, όταν χώρισε τη γυναίκα του Τερεντία, ένας από τους λόγους αυτού του χωρισμού, λέει ο Πλούταρχος, ήταν και το ταξίδι της Τυλλίας στο Βρινδήσιο, για να δει τον ευρισκόμενο εκεί για αρκετούς μήνες πατέρα της. Κατηγορεί τη γυναίκα του, η οποία δεν πήγε να τον δει ή, όπως λέει ο Πλούταρχος, «ούκ ἦλθεν», ότι έστειλε την κόρη τους, νέα κοπέλα, σε ένα τόσο μακρινό ταξίδι χωρίς να της δώσει χρήματα και την απαραίτητη συνοδεία για την ασφάλειά της («εν Βρεντεσίω διατρίβοντος αυτού πολύν χρόνον, ερχομένη δε τη θυγατρί, παιδίσκη νέα, τοσαύτην οδόν ου πομπήν πρέπουσαν, ου χορηγίαν παρέσχεν» .

Λέει ακόμη ο Πλούταρχος ότι ο χωρισμός από τη γυναίκα του άνοιξε τον δρόμο για έναν γάμο του Κικέρωνα με μια πλούσια παρθένα, την οποία, σύμφωνα με την Τερεντία, παντρεύτηκε από έρωτα, ενώ ο Τίρων, ο απελεύθερος γραμματέας του Κικέρωνα, λέει ότι την παντρεύτηκε για τα πλούτη της και για να απαλλαγεί από τους δανειστές του, πληρώνοντας τα χρέη του με τα χρήματά της (Κικέρων, XLI).

Μάλλον ο Τίρων είναι πιο κοντά στην αλήθεια, όπως φαίνεται από το αποτέλεσμα που είχε αυτός ο γάμος. Πράγματι, λίγο μετά τον γάμο του με την πλούσια παρθένα πέθανε η Τυλλία στον τοκετό.

Ήρθανε τότε φιλόσοφοι από πολλά μέρη για να παρηγορήσουν τον Κικέρωνα, ο οποίος ήταν τόσο πολύ θλιμμένος από το τραγικό αυτό γεγονός, ώστε και αυτή την κοπέλα που παντρεύτηκε την έδιωξε, επειδή του φάνηκε ότι ευχαριστήθηκε από τον θάνατο της Τυλλίας («αποπέμψασθαι δόξαν ησθήναι τη τελευτή της Τυλλίας»).

 

 

 

Φάνης Κωστόπουλος
ΠΗΓΗ: diastixo.gr.gr

 

Εικόνα Α: http://www.puttyandpaint.com/projects/7554
Εικόνα Β: https://gr.pinterest.com/pin/56506170318487692/?nic_v1=1aIz%2F3aj4rsNAkXSWPX7iLjReIRiPfOyR378EFih88QrkIo8zkc61tCJbmlFJIDWBm



Facebook

Instagram

Follow Me on Instagram