fbpx

Τα λάθη των επενδυτών κατά την λήψη αποφάσεων σε συνθήκες κινδύνου και αβεβαιότητας (Δρ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ)

Τα λάθη των επενδυτών κατά την λήψη αποφάσεων σε συνθήκες κινδύνου και αβεβαιότητας (Δρ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ)

Η ανορθολογική λήψη αποφάσεων εκ μέρους των επενδυτών κατά τη διαχείριση του κινδύνου σε συνθήκες αβεβαιότητας οφείλεται, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της Γνωστικής Ψυχολογίας και τα μοντέλα κυρίως των Trevsky και Kahneman (βραβείο Nobel Οικονομικών ο δεύτερος το 2002) οφείλεται είτε σε λάθη που προέρχονται από συναισθήματα ή διαίσθηση, είτε σε λάθη λογικής.

Στα πρώτα υπάγονται:

* Η υπερεκτίμηση των ικανοτήτων των επενδυτών για προβλέψεις.
Αυτοί θεωρούν ότι οι επιτυχίες οφείλονται στις ικανότητές τους, ενώ οι αποτυχίες στην κακή τύχη.

* Η υπεραισιοδοξία, η οποία υποτιμά την πιθανότητα επέλευσης δυσάρεστων γεγονότων στην ανοδική φάση του Χρηματιστηρίου.
Όσο περισσότερο επιθυμητή είναι μια εξέλιξη, τόσο πιθανότερο θεωρούν ότι θα συμβεί. Οι υπεραισιόδοξοι, τείνουν να κρατούν περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου περισσότερο απ’ ότι είναι λογικό, πιστεύοντας σε θετικές εξελίξεις.

* Η αποστροφή κινδύνου δηλαδή η ετιμώμενη οδύνη για ζημιές θεωρούν ότι είναι πολύ μεγαλύτερη από το όφελος του ενδεχόμενου κέρδους για το ίδιο ποσό.

* Ο φόβος της μετάνοιας. Οι άνθρωποι σιχαίνονται να παραδέχονται τα λάθη τους και παίρνουν αποφάσεις που ελαχιστοποιούν την πιθανή λύπη τους που προκαλείται απ’ αυτά. Έτσι διακρατούν πολύ μετοχές που χάνουν, λόγω του φόβου παραδοχής του λάθους τους, ενώ τις διακρατούν λίγο σε περίπτωση ανοδικής τάσης.

* Η τάση προτίμησης του βραχυπρόθεσμου έναντι του μεγαλύτερου μακροπρόθεσμου κέρδους. Πρόκειται για μυωπική λύψη αποφάσεων, ιδίως σε καταστάσεις άγχους (“κάλλιο 5 και στο χέρι, παρά 10 και καρτέρει”).

* Η προσπάθεια αποφυγής της γνωστικής διαφωνίας, που είναι η δυσαρμονία μεταξύ πεποιθήσεων και νέων πληροφοριών. Οι επενδυτές ανθίστανται στην αποδοχή νέων πληροφοριών αντίθετων με τις πεποιθήσεις τους (επιλεκτική αντίληψη), ενώ υπερεκτιμούν πληροφορίες που είναι σύμφωνες μ’ αυτές.

* Η αγελαία – κονφορμιστική συμπεριφορά, η οποία είναι η τάση του ατόμου να ακολουθεί συμπεριφορές της ομάδας και να συμμορφώνεται με κοινά αποδεκτούς κανόνες και πρακτικές. Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να καταλήξει σε φούσκα λόγω αγοράς μετοχών στη φάση της ανόδου που δεν βασίζεται σε εσωτερικά στοιχεία τους, αλλά αγοράζονται επειδή η πλειοψηφία τις αγοράζει.

Στα λάθη λογικής πρέπει να συμπεριλάβουμε:

* Τη λανθασμένη εκτίμηση της αντιπροσωπευτικότητας των διαθέσιμων στοιχείων. Αυτή ψυχολογικά αποτελεί ένα λογικό παράδρομο μείωσης της πολυπλοκότητας με την κατηγοριοποίηση των ερεθισμάτων βάσει της σχετικότητάς τους με μια κατηγορία. Συνδέονται νέα γεγονότα με παλαιότερα και γνωστά και αποφασίζονται οι επενδύσεις βάσει αυτών (κίνδυνος αγοράς υπερτιμημένων μετοχών).

* Η αγκίστρωση. Αποτελεί μια πρακτική αγοράς μετοχών που έχουν πέσει πολύ, με την ελπίδα της φθηνής αγοράς. Μπορεί να δίνεται υπερβολική σημασία σε τυχαίες εξελίξεις που χρησιμοποιούνται ως ψυχολογικά άγκιστρα.

* Η ανάκληση. Ο επενδυτής κρίνει την πιθανότητα εμφάνισης ενός γεγονότος ανάλογα με την ταχύτητα ανάκλησης στη μνήμη παρόμοιων περιπτώσεων. Υπάρχει υπερεκτίμηση σημασίας γνωστών γεγονότων του παρελθόντος καθώς και χρονική μεροληπτικότητα των πιο πρόσφατων.

* Η μεροληπτικότητα του πλαισίου αναφοράς. Εκτίμηση της τιμής ανάλογα με το πλαίσιο στο οποίο τοποθετείται. Άνοδος της τιμής από 100 σε 200 έχει διαφορετική αξία από άνοδο από 1000 σε 1100.

* Η μεροληπτικότητα της στερνής γνώσης, που συνίσταται στη θεώρηση εκ των υστέρων ως εύκολα προβλέψιμων όλων των εξελίξεων.

Τα παραπάνω συναισθηματικά ή λογικά λάθη εμφανίζονται διαδοχικά στις διάφορες φάσεις του οικονομικού κύκλου που προκαλούν τα ακόλουθα συναισθήματα στους επενδυτές:
o Στην ανοδική φάση: αισιοδοξία, πρόκληση, συγκίνηση.
o Στη φάση αμέσως μετά την άνθηση: ανησυχία, αμφισβήτηση, φόβος, απελπισία και πανικός.
o Στην ύφεση: συνθηκολόγηση, αποθάρρυνση, μελαγχολία και τέλος
o Στην ανάκαμψη: ελπίδα, ανακούφιση και αισιοδοξία.

Τα αποτελέσματα των μελετών και ερευνών της Γνωστικής Ψυχολογίας εξηγούν τις ανορθολογικές συμπεριφορές των επενδυτών, οι οποίες οφείλονται στα λάθη λογικής και στις συναισθηματικές διαστάσεις της ανθρώπινης φύσης.

 

 

 

Ο Δρ Κωνσταντίνος Λυμπερόπουλος είναι τ. Καθηγητής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

 

ΠΗΓΗ: Capital.gr 01/11/2017

Εικόνα Α: https://gr.pinterest.com/pin/22095854412230170/
Εικόνα Β: https://gr.pinterest.com/pin/9640586693589697/



Facebook

Instagram

Follow Me on Instagram