Η πλεονασματικότητα ως ασφάλιση (NASSIM NICHOLAS TALEB) | Μέρος Β’

Η πλεονασματικότητα ως ασφάλιση (NASSIM NICHOLAS TALEB) | Μέρος Β’

Όλοι οι πολιτισμοί της Μεσογείου έχουν αναπτύξει, ανά τους αιώνες, δόγμα εναντίον του χρέους. Felix qui nihil debet, λέει το ρωμαϊκό ρητό: “Ευτυχής όποιος δεν χρωστά τίποτε”. Οι γιαγιάδες που έχουν επιζήσει της Μεγάλης Ύφεσης θα συνιστούσαν το ακριβώς αντίθετο του χρέους: πλεονασματικότητα πόρων. Θα μας συμβούλευαν να έχουμε διαθέσιμο σε ρευστό το εισόδημα αρκετών ετών προτού αναλάβουμε προσωπικό ρίσκο – ακριβώς δηλαδή η ιδέα μου με τα βαράκια στο Κεφάλαιο 11, όπου κανείς διατηρεί μεγάλο απόθεμα σε ρευστό ενώ αναλαμβάνει επιθετικά κινδύνους, με μικρό όμως μέρος του χαρτοφυλακίου του. Αν αυτό έκαναν οι τράπεζες, δεν θα είχαμε στην ιστορία του κόσμου τραπεζικές κρίσεις.

Έχουμε ήδη από την εποχή των Βαβυλωνίων γραπτά τεκμήρια που δείχνουν το κακό που προξενεί το χρέος. Οι θρησκείες της Εγγύς Ανατολής απαγόρευαν το χρέος. Αυτό, σ’ εμένα λέει ότι ένας από τους στόχους της θρησκείας και της παράδοσης είναι να ελέγχει την εφαρμογή απαγορεύσεων – μόνο και μόνο για να προστατεύει τους ανθρώπους από την ίδια τους την επιστημολογική υπεροψία. Γιατί; Το χρέος συνεπάγεται μια ισχυρή θετική άποψη για το μέλλον, καθώς και υψηλό βαθμό εμπιστοσύνης στις προγνώσεις. Άμα δανειστείς εκατό δολάρια και επενδύσεις σ’ ένα σχέδιο, συνεχίζεις να χρωστάς τα εκατό ακόμη κι αν το σχέδιό σου εκτροχιαστεί (βέβαια, πηγαίνεις πολύ καλύτερα άμα πετύχεις). Συνεπώς το χρέος είναι επικίνδυνο άμα έχεις σχετικά υπερβολική εμπιστοσύνη στο μέλλον και είσαι σχετικά τυφλός στους Μαύρους Κύκνους – πράγμα που όλοι μας έχουμε την τάση να κάνουμε. Η διατύπωση προγνώσεων, εξάλλου, είναι βλαβερή επειδή οι άνθρωποι (κυρίως δε οι Κυβερνήσεις) δανείζονται με βάση τις προγνώσεις (ή χρησιμοποιούν τις προγνώσεις ως γνωστικό πρόσχημα για την απόφαση δανεισμού τους).
Το δικό μου Σκάνδαλο της Πρόγνωσης (δηλαδή ψεύτικες προβλέψεις, που λες και διατυπώνονται προκειμένου να ικανοποιήσουν προσωπικές ανάγκες) ενισχύεται από τη λειτουργία του Σκανδάλου του Χρέους (δηλαδή του δανεισμού, που σε καθιστά πιο ευάλωτο στα σφάλματα της πρόγνωσης).

Το Μεγάλο είναι άσχημο – και εύθραυστο

Δεύτερον, η Μητέρα Φύση δεν αγαπά τίποτε που είναι πολύ μεγάλο.

Το μεγαλύτερο ζώο της ξηράς είναι ο ελέφαντας – και γι’αυτό υπάρχει πολύ καλός λόγος.
Άμα παραφρονήσω και βγω και πυροβολήσω έναν ελέφαντα, μπορεί να καταλήξω στη φυλακή, μπορεί να μου βάλει τις φωνές η μάνα μου, όμως σίγουρα δεν θα διαταράξω την ισορροπία της Μητέρας Φύσης. Από την άλλη μεριά, η άποψη που διατυπώνω στο Κεφάλαιο 14 – ότι άμα πυροβολήσεις μια μεγάλη τράπεζα “θα ένιωθες ρίγος με τις συνέπειες” και ότι “αν μια καταρρεύσει, όλες καταρρέουν” – επαληθεύθηκε από την πραγματικότητα: μια και μόνη χρεοκοπία, της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008, κατεδάφισε όλο το οικοδόμημα. Η Μητέρα Φύση δεν περιορίζει την αλληλεπίδραση μεταξύ των μονάδων που τη συναπαρτίζουν: απλώς, περιορίζει το μέγεθος των μονάδων αυτών.
Υπάρχει όμως κι ένας πρόσθετος λόγος για να μην μεγαλώνουν υπερβολικά τα δημιουργήματα του ανθρώπου.
Η έννοια των “οικονομιών κλίμακος” – ότι δηλαδή οι επιχειρήσεις γλιτώνουν χρήματα όταν γίνονται μεγάλες, συνεπώς και πιο αποτελεσματικές – βρίσκεται συχνά στη ρίζα των επιχειρηματικών συγχωνεύσεων και επεκτάσεων. Έχει επικρατήσει στη συλλογική συνείδηση, χωρίς να υπάρχουν αποδείξεις της ορθότητας της: μάλιστα, τα στοιχεία που υπάρχουν μάλλον το αντίθετο θα άφηναν να φανεί.
Κι όμως: για προφανείς λόγους, συγχωνεύσεις συνεχίζουν να γίνονται – αυτό δεν είναι μεν καλό για τις εταιρείες, όμως είναι καλό για τα χρηματιστηριακά bonus. Όταν μια επιχείρηση μεγαλώνει, αυτό είναι καλό για τον διευθύνοντα σύμβουλό της.
Λοιπόν, εγώ διαπίστωσα ότι όσο περισσότερο μεγαλώνουν οι επιχειρήσεις, τόσο δείχνουν να είναι πιο “αποτελεσματικές”, παράλληλα όμως καταλήγουν να είναι και πιο ευάλωτες σε εξωγενή απρόοπτα – εκείνα ακριβώς τα απρόοπτα που έχουν γίνει γνωστά ως “Μαύροι Κύκνοι” από ένα βιβλίο που είχε αυτόν τον τίτλο. Όλα αυτά, με την ψευδαίσθηση ότι ενισχύεται η σταθερότητα τους. Προσθέστε σ’ αυτά το γεγονός ότι άπαξ και οι εταιρείες γίνουν μεγάλες, χρειάζονται να βελτιστοποιούν τις αποδόσεις τους προκειμένου να αρέσουν στους χρηματιστηριακούς αναλυτές.
Όμως, οι αναλυτές της Wall Street (τύποι με μεταπτυχιακά) θα πιέσουν τις επιχειρήσεις να πουλήσουν το πλεονασματικό νεφρό και να παρατήσουν την ασφάλεια που αυτό παρείχε, προκειμένου να αυξήσουν “τα κατά μετοχήν κέρδη” και να “βελτιώσουν τα αποτελέσματά” τους – συμβάλλοντας, μ’ αυτόν τον τρόπο, στη χρεοκοπία τους.
Ο Charles Tariero κι εγώ δείξαμε, μαθηματικά, ότι ορισμένες κατηγορίες απρόβλεπτων σφαλμάτων και τυχαίων διαταράξεων πλήττουν τους μεγάλους οργανισμούς πολύ βαρύτερα απ’ ότι τους μικρότερους.
Σε άλλη μελέτη πάλι υπολογίσαμε το κοινωνικό κόστος αυτού του μεγέθους: μην ξεχνάτε ότι, όταν πέφτουν έξω οι επιχειρήσεις, μας κοστίζουν. Το πρόβλημα με τις κυβερνήσεις είναι ότι έχουν την τάση να στηρίζουν αυτούς τους εύθραυστους οργανισμούς “επειδή απασχολούν πολλούς εργαζόμενους” και επειδή διαθέτουν ισχυρές ομάδες πίεσης.
Οι μεγάλες εταιρείες κερδίζουν τη στήριξη των Κυβερνήσεων και γίνονται, σταδιακά, μεγαλύτερες και πιο εύθραυστες – οπότε κατά κάποιον τρόπο χειρίζονται την κυβέρνηση (άλλη μια προφητική συνεισφορά του Καρλ Μαρξ και του Friedrich Engels). Αντιθέτως, τα κομμωτήρια και οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν και πέφτουν έξω χωρίς κανείς να ενδιαφέρεται γι’ αυτές: είναι αναγκασμένες να είναι αποτελεσματικές και να σέβονται τους νόμους της φύσης.

 

 

 

Μέρος Α’: http://www.lecturesbureau.gr/1/redundancy-as-insurance-part-a-1138/

 
Ο ΜΑΥΡΟΣ ΚΥΚΝΟΣ
Ο Αντίκτυπος του
ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΟΥ
NASSIM NICHOLAS TALEB
Εκδόσεις ΦΕΡΕΝΙΚΗ



Facebook

Instagram

Follow Me on Instagram
  • Melancholy is the happiness of being sad ...

    lecturesbureau: "Melancholy is the happiness of being sad ..."
    254
    0
  • There are three classes of people : Those who see , those who see when they are shown , those who do not see .

    lecturesbureau: "There are three classes of people :

Those who see ,
those who see when they are shown ,
those who do not see ."
    348
    0
  • The cave you fear to enter holds the treasure you seek .

    lecturesbureau: "The cave you fear to enter
holds the treasure you seek ."
    290
    3
  • The only tyrant I accept in this world is the still voice within .

    lecturesbureau: "The only tyrant I accept in this world
is the still voice within ."
    314
    2
  • There is only one way to avoid criticism : DO NOTHING , SAY NOTHING , AND BE NOTHING .

    lecturesbureau: "There is only one way to avoid criticism :
DO NOTHING ,
SAY NOTHING ,
AND BE NOTHING ."
    463
    1
  • All my life I've looked at words as though I were seeing them for the first time .

    lecturesbureau: "All my life I've looked at words
as though I were seeing them for the first time ."
    238
    0
  • The world is divided into two classes , those who believe the incredible and those who do the improbable .

    lecturesbureau: "The world is divided into two classes ,

those who believe the incredible and
those who do the improbable ."
    339
    1
  • Live to the point of tears .

    lecturesbureau: "Live to the point of tears ."
    271
    0
  • The only one you need in your life is that person who shows you he needs you in his .

    lecturesbureau: "The only one you need in your life
is that person who shows you
he needs you in his ."
    371
    1
  • I love those who can smile in trouble .

    lecturesbureau: "I love those who can smile in trouble ."
    407
    2