Η πλεονασματικότητα ως ασφάλιση (NASSIM NICHOLAS TALEB) | Μέρος Β’

Η πλεονασματικότητα ως ασφάλιση (NASSIM NICHOLAS TALEB) | Μέρος Β’

Όλοι οι πολιτισμοί της Μεσογείου έχουν αναπτύξει, ανά τους αιώνες, δόγμα εναντίον του χρέους. Felix qui nihil debet, λέει το ρωμαϊκό ρητό: “Ευτυχής όποιος δεν χρωστά τίποτε”. Οι γιαγιάδες που έχουν επιζήσει της Μεγάλης Ύφεσης θα συνιστούσαν το ακριβώς αντίθετο του χρέους: πλεονασματικότητα πόρων. Θα μας συμβούλευαν να έχουμε διαθέσιμο σε ρευστό το εισόδημα αρκετών ετών προτού αναλάβουμε προσωπικό ρίσκο – ακριβώς δηλαδή η ιδέα μου με τα βαράκια στο Κεφάλαιο 11, όπου κανείς διατηρεί μεγάλο απόθεμα σε ρευστό ενώ αναλαμβάνει επιθετικά κινδύνους, με μικρό όμως μέρος του χαρτοφυλακίου του. Αν αυτό έκαναν οι τράπεζες, δεν θα είχαμε στην ιστορία του κόσμου τραπεζικές κρίσεις.

Έχουμε ήδη από την εποχή των Βαβυλωνίων γραπτά τεκμήρια που δείχνουν το κακό που προξενεί το χρέος. Οι θρησκείες της Εγγύς Ανατολής απαγόρευαν το χρέος. Αυτό, σ’ εμένα λέει ότι ένας από τους στόχους της θρησκείας και της παράδοσης είναι να ελέγχει την εφαρμογή απαγορεύσεων – μόνο και μόνο για να προστατεύει τους ανθρώπους από την ίδια τους την επιστημολογική υπεροψία. Γιατί; Το χρέος συνεπάγεται μια ισχυρή θετική άποψη για το μέλλον, καθώς και υψηλό βαθμό εμπιστοσύνης στις προγνώσεις. Άμα δανειστείς εκατό δολάρια και επενδύσεις σ’ ένα σχέδιο, συνεχίζεις να χρωστάς τα εκατό ακόμη κι αν το σχέδιό σου εκτροχιαστεί (βέβαια, πηγαίνεις πολύ καλύτερα άμα πετύχεις). Συνεπώς το χρέος είναι επικίνδυνο άμα έχεις σχετικά υπερβολική εμπιστοσύνη στο μέλλον και είσαι σχετικά τυφλός στους Μαύρους Κύκνους – πράγμα που όλοι μας έχουμε την τάση να κάνουμε. Η διατύπωση προγνώσεων, εξάλλου, είναι βλαβερή επειδή οι άνθρωποι (κυρίως δε οι Κυβερνήσεις) δανείζονται με βάση τις προγνώσεις (ή χρησιμοποιούν τις προγνώσεις ως γνωστικό πρόσχημα για την απόφαση δανεισμού τους).
Το δικό μου Σκάνδαλο της Πρόγνωσης (δηλαδή ψεύτικες προβλέψεις, που λες και διατυπώνονται προκειμένου να ικανοποιήσουν προσωπικές ανάγκες) ενισχύεται από τη λειτουργία του Σκανδάλου του Χρέους (δηλαδή του δανεισμού, που σε καθιστά πιο ευάλωτο στα σφάλματα της πρόγνωσης).

Το Μεγάλο είναι άσχημο – και εύθραυστο

Δεύτερον, η Μητέρα Φύση δεν αγαπά τίποτε που είναι πολύ μεγάλο.

Το μεγαλύτερο ζώο της ξηράς είναι ο ελέφαντας – και γι’αυτό υπάρχει πολύ καλός λόγος.
Άμα παραφρονήσω και βγω και πυροβολήσω έναν ελέφαντα, μπορεί να καταλήξω στη φυλακή, μπορεί να μου βάλει τις φωνές η μάνα μου, όμως σίγουρα δεν θα διαταράξω την ισορροπία της Μητέρας Φύσης. Από την άλλη μεριά, η άποψη που διατυπώνω στο Κεφάλαιο 14 – ότι άμα πυροβολήσεις μια μεγάλη τράπεζα “θα ένιωθες ρίγος με τις συνέπειες” και ότι “αν μια καταρρεύσει, όλες καταρρέουν” – επαληθεύθηκε από την πραγματικότητα: μια και μόνη χρεοκοπία, της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008, κατεδάφισε όλο το οικοδόμημα. Η Μητέρα Φύση δεν περιορίζει την αλληλεπίδραση μεταξύ των μονάδων που τη συναπαρτίζουν: απλώς, περιορίζει το μέγεθος των μονάδων αυτών.
Υπάρχει όμως κι ένας πρόσθετος λόγος για να μην μεγαλώνουν υπερβολικά τα δημιουργήματα του ανθρώπου.
Η έννοια των “οικονομιών κλίμακος” – ότι δηλαδή οι επιχειρήσεις γλιτώνουν χρήματα όταν γίνονται μεγάλες, συνεπώς και πιο αποτελεσματικές – βρίσκεται συχνά στη ρίζα των επιχειρηματικών συγχωνεύσεων και επεκτάσεων. Έχει επικρατήσει στη συλλογική συνείδηση, χωρίς να υπάρχουν αποδείξεις της ορθότητας της: μάλιστα, τα στοιχεία που υπάρχουν μάλλον το αντίθετο θα άφηναν να φανεί.
Κι όμως: για προφανείς λόγους, συγχωνεύσεις συνεχίζουν να γίνονται – αυτό δεν είναι μεν καλό για τις εταιρείες, όμως είναι καλό για τα χρηματιστηριακά bonus. Όταν μια επιχείρηση μεγαλώνει, αυτό είναι καλό για τον διευθύνοντα σύμβουλό της.
Λοιπόν, εγώ διαπίστωσα ότι όσο περισσότερο μεγαλώνουν οι επιχειρήσεις, τόσο δείχνουν να είναι πιο “αποτελεσματικές”, παράλληλα όμως καταλήγουν να είναι και πιο ευάλωτες σε εξωγενή απρόοπτα – εκείνα ακριβώς τα απρόοπτα που έχουν γίνει γνωστά ως “Μαύροι Κύκνοι” από ένα βιβλίο που είχε αυτόν τον τίτλο. Όλα αυτά, με την ψευδαίσθηση ότι ενισχύεται η σταθερότητα τους. Προσθέστε σ’ αυτά το γεγονός ότι άπαξ και οι εταιρείες γίνουν μεγάλες, χρειάζονται να βελτιστοποιούν τις αποδόσεις τους προκειμένου να αρέσουν στους χρηματιστηριακούς αναλυτές.
Όμως, οι αναλυτές της Wall Street (τύποι με μεταπτυχιακά) θα πιέσουν τις επιχειρήσεις να πουλήσουν το πλεονασματικό νεφρό και να παρατήσουν την ασφάλεια που αυτό παρείχε, προκειμένου να αυξήσουν “τα κατά μετοχήν κέρδη” και να “βελτιώσουν τα αποτελέσματά” τους – συμβάλλοντας, μ’ αυτόν τον τρόπο, στη χρεοκοπία τους.
Ο Charles Tariero κι εγώ δείξαμε, μαθηματικά, ότι ορισμένες κατηγορίες απρόβλεπτων σφαλμάτων και τυχαίων διαταράξεων πλήττουν τους μεγάλους οργανισμούς πολύ βαρύτερα απ’ ότι τους μικρότερους.
Σε άλλη μελέτη πάλι υπολογίσαμε το κοινωνικό κόστος αυτού του μεγέθους: μην ξεχνάτε ότι, όταν πέφτουν έξω οι επιχειρήσεις, μας κοστίζουν. Το πρόβλημα με τις κυβερνήσεις είναι ότι έχουν την τάση να στηρίζουν αυτούς τους εύθραυστους οργανισμούς “επειδή απασχολούν πολλούς εργαζόμενους” και επειδή διαθέτουν ισχυρές ομάδες πίεσης.
Οι μεγάλες εταιρείες κερδίζουν τη στήριξη των Κυβερνήσεων και γίνονται, σταδιακά, μεγαλύτερες και πιο εύθραυστες – οπότε κατά κάποιον τρόπο χειρίζονται την κυβέρνηση (άλλη μια προφητική συνεισφορά του Καρλ Μαρξ και του Friedrich Engels). Αντιθέτως, τα κομμωτήρια και οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν και πέφτουν έξω χωρίς κανείς να ενδιαφέρεται γι’ αυτές: είναι αναγκασμένες να είναι αποτελεσματικές και να σέβονται τους νόμους της φύσης.

 

 

 

Μέρος Α’: http://www.lecturesbureau.gr/1/redundancy-as-insurance-part-a-1138/

 
Ο ΜΑΥΡΟΣ ΚΥΚΝΟΣ
Ο Αντίκτυπος του
ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΟΥ
NASSIM NICHOLAS TALEB
Εκδόσεις ΦΕΡΕΝΙΚΗ



Facebook

Instagram

Follow Me on Instagram
  • Little by little , one travels far .

    lecturesbureau: "Little by little ,
one travels far ."
    208
    0
  • Forget injuries , never forget kindness .

    lecturesbureau: "Forget injuries ,
never forget kindness ."
    403
    0
  • Hell , hell is not in torture . Hell is in an empty heart .

    lecturesbureau: "Hell , hell is not in torture .
Hell is in an empty heart ."
    383
    1
  • People obey the strong ones , but respect only the righteous .

    lecturesbureau: "People obey the strong ones ,
but respect only the righteous ."
    530
    1
  • The perfect love is the one that gives everything and never expects anything in return .

    lecturesbureau: "The perfect love is the one
that gives everything
and never expects anything in return ."
    694
    1
  • But when a man speeds toward his own ruin , a God gives him help !

    lecturesbureau: "But when a man speeds toward his own ruin ,
a God gives him help !"
    481
    0
  • Only a life lived for others is a life worthwhile .

    lecturesbureau: "Only a life lived for others
is a life worthwhile ."
    397
    0
  • The great unpardonable sin is to murder the love - life in a human soul .

    lecturesbureau: "The great unpardonable sin
is to murder the love - life
in a human soul ."
    219
    2
  • Forget injuries , NEVER FORGET KINDNESSES .

    lecturesbureau: "Forget injuries ,

NEVER FORGET KINDNESSES ."
    419
    0
  • DO GOOD . You have done wrong ? Then balance it by doing right .

    lecturesbureau: "DO GOOD .

You have done wrong ?
Then balance it by doing right ."
    384
    0