fbpx

John Craxton. Στην Ελλάδα έζησε τη μαγεία

John Craxton. Στην Ελλάδα έζησε τη μαγεία

 

Μια φορτισμένη έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού για την τέχνη και τον βίο ενός τολμηρού Άγγλου ζωγράφου που αγάπησε με πάθος την Ελλάδα και τους ανθρώπους της.

Προτιμούσε να ζωγραφίζει τους απλούς ανθρώπους – βοσκούς μαζί με τις οικογένειές τους, ναυτικούς και στρατιώτες με τους οποίους του άρεσε να περνάει τον χρόνο του. Αφομοίωσε σταδιακά όλες τις εποχές της ελληνικής δημιουργικότητας –τη γλυπτική της αρχαιότητας, τα βυζαντινά ψηφιδωτά, την εικονογραφία της Κρήτης– και έσμιξε μαζί το αρχαίο και το σύγχρονο, μέσα στην ίδια μεγαλεπήβολη εικόνα. Εξέφραζε με παιχνιδιάρικο τρόπο τη βαθιά του αγάπη για τους ανθρώπους, τις κατσίκες και τις γάτες. Ο John Craxton περιφρονούσε τη φήμη του καλλιτέχνη. Δεν νοιαζόταν καν να ολοκληρώσει τους πίνακές του, πόσω μάλλον να τους πουλήσει. Εάν το έργο του φανερώνει ένα πράγμα για εκείνον, είναι ότι προτιμούσε τη ζωή από την τέχνη: τη ζωή στην Ελλάδα, πάνω απ’ όλα.

Ο John Craxton ζωγραφίζει στο σπίτι του Γκίκα στην Ύδρα, 1960 Φωτογραφία: Wolfgang SuschitzkyΜουσείο Μπενάκη – Πινακοθήκη Γκίκα, Φωτογραφικό Αρχείο, Αθήνα Δωρεά Wolfgang Suschitzky ©Wolfgang Suschitzky

Καλεσμένος από την γκαλερί Citronne στον Πόρο και πηγαίνοντας από το λιμάνι, όπου ήταν το ξενοδοχείο μου, στην πλατεία Αφών Βιρβίλη, όπου είναι και η γκαλερί, επέλεξα όχι τον παραλιακό δρόμο, αλλά τον πρώτο παράλληλο του χαμηλού λόφου όπου είναι χτισμένη και η πόλη. Και έτσι έπεσα πάνω σ’ αυτό που κατά βάθος έψαχνα πηγαίνοντας στο νησί. Μια μαρμάρινη πινακίδα που έγραφε: “Σ’ αυτό το σπίτι έζησαν και εργάστηκαν (1946-1947) οι διάσημοι Βρετανοί ζωγράφοι Τζον Λη Κράξτον (1922-2009) και Λούσιαν Μιχαήλ Φρόυντ (1922-2011)”. Ήταν αυτό ακριβώς που ζητούσα. Από τότε που είχα διαβάσει το βιβλίο του πολυπράγμονα Γιάννη Σουλιώτη, “Τζον Κράξτον – Λούσιαν Φρόιντ: Τα παιδιά του Πόρου”, εκδ. Σοκόλη-Κουλεδάκη, αναζητούσα κάτι περισσότερο γι’ αυτόν τον ζωγράφο, που με είχε εντυπωσιάσει με την “ελληνική ψυχή” του, όπως και δικαίως είναι ο τίτλος της έκθεσης των έργων του στο Μουσείο Μπενάκη. Και είχα πέσει πάνω στο σπίτι της οικογένειας Μαστροπέτρου, όπου έμενε, καλώντας και τον φίλο του στην τέχνη, και τις τρέλες της νιότης τους στο Λονδίνο, Λούσιαν Φρόιντ. Αυτός έμελλε τις επόμενες δεκαετίες να γίνει σταρ: ο πολύς Λούσιαν Φρόιντ, γνωστός για την (πανάκριβη) παραστατική του ζωγραφική μέσα στη δίνη της σύγχρονης τέχνης.

Κορίτσι με φουλάρι, περ. 1948. Λάδι σε χαρτόνι, 49,5×61 εκ., Ιδιωτική συλλογή

Η παρουσία τους στο νησί έγινε εκ των υστέρων ευρέως γνωστή μέσα από τα Ημερολόγια του Γιώργου Σεφέρη, φανατικός και αυτός του νησιού και ταυτισμένος με τη βίλα Γαλήνη, από τα χαρακτηριστικά τοπόσημα του Πόρου. Γράφει στα Ημερολόγιά του (καλοκαίρι του 1946). “Όταν νύχτωσε, έναστρος ουρανός. Εκείνη την ώρα ήρθαν ο John Craxton και ο L. Freud, δύο νέοι ζωγράφοι που τους ακούω από τότε που ήρθα και που τους γνώρισα μόνο χθες. Μένουν στον Πόρο εδώ και μήνες, τους προστατεύει η Lady Norton. Ο πρώτος Άγγλος, ο δεύτερος εγγονός του μεγάλου Freud. Γλεντούν στην Ελλάδα, όπου βρίσκουν πράγματα που τους λείπουν στον τόπο τους. Το φως κι ένα άλλο είδος ανθρώπινης επικοινωνίας, καθώς λένε. Διασκεδάζουν με τον Καραγκιόζη που παίζει στο χωριό. Ξεκινήσαμε όλοι μαζί να πάμε να τον δούμε”.

Ο Νίκος και η Barbara Γκίκα, με τον John Craxton, τον Patrick και την Joan Leigh Fermor στο σπίτι τους στην Ύδρα, 1958Φωτογραφία: Roloff Beny

Για να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, θα πρέπει πρώτα να πάμε στη γενέτειρα Αγγλία. Ο Craxton είναι γόνος μιας μεγάλης, μουσικόφιλης και μποέμικης οικογένειας. Ο ίδιος είναι ένα αναρχικό πνεύμα που θέλει μόνο να ζωγραφίζει. Έφηβος ακόμη, ανακαλύπτει το έργο του Ελ Γκρέκο και του Πικάσο, αγαπά όμως την αρχαία ελληνική τέχνη στα μουσεία που επισκέπτεται συχνά. Όμως αυτό που ονειρεύεται είναι μια ζωή γεμάτη φως. Και μέσα από αυτό τη χαρά της ζωής. (To 1967 σε μια έκθεσή του, στην περίφημη γκαλερί Whitechapel του Λονδίνου, το έργο του χαρακτηρίστηκε υποτιμητικά ως “ενός καλλιτέχνη με το κουσούρι της ευτυχίας”.) Δοκιμάζει τις δυνάμεις του το 1939 στο προπολεμικό Παρίσι, αλλά αναγκάζεται να επιστρέψει στην Αγγλία λόγω του επικείμενου πολέμου. Μένει εγκλωβισμένος στο Λονδίνο και γίνεται γνωστός ως ένα εκκεντρικό παιδί-θαύμα της τέχνης. Τελικά, χάρη στην προσωπική του γοητεία καταφέρνει να επιβιβαστεί σε ένα μαχητικό αεροπλάνο μαζί με τη Lady Norton, σύζυγο του Βρετανού πρέσβη στην Ελλάδα, και την άνοιξη του 1946 προσγειώνεται στην Αθήνα.

John CraxtonΝεκρή φύση με τρεις ναύτες, 1980-1985Τέμπερα σε καμβά, 122 x 151 εκ.Ιδιωτική συλλογή, Αγγλία ©2017 Craxton Estate / DACS

Από εδώ ξεκινούν όλα. Μέχρι τον θάνατό του το 2009, θα ζήσει την Ελλάδα, στα νησιά της αλλά και στην ενδοχώρα. Κυρίως όμως, και μετά τον Πόρο, στα Χανιά. Εξυμνώντας τη ζωή, το φως, τα τοπία και τους ανθρώπους της χώρας μας, ζει κάτι κοντά στη μαγεία. Προικισμένος με εξαιρετικό ταλέντο αλλά και με την εύνοια της τύχης, ίσως και με το βαθύτερο ένστικτο που διαθέτουν όσοι ακολουθούν το προσωπικό τους μονοπάτι, υπήρξε ένας ηρωικός ηδονιστής – ζούσε για την απόλαυση και την αποτύπωνε στη ζωγραφική του. Είχε την ευλογία να ζήσει στην Ελλάδα πριν από την κατάληψή της από τον μαζικό τουρισμό, απολαμβάνοντας το μυθικό στοιχείο της καθημερινότητας, η οποία στα μάτια του έμοιαζε ίδια και απαράλλαχτη από τα χρόνια του Ομήρου. Σύναψε φιλίες με σημαντικούς ανθρώπους της τέχνης και των γραμμάτων: Σεφέρης, Γκίκας, Τσαρούχης, Λέοναρτ Κοέν, αλλά και Paddy Leigh Fermor, για τον οποίο σχεδίασε τα εξώφυλλα των βιβλίων του. Ύστερα από πολλές περιπλανήσεις μετακόμισε σε ένα παλιό σπίτι στο λιμάνι των Χανίων.

Φημιζόταν για το ιδιαίτερο χιούμορ του, είτε μιλούσε αγγλικά είτε ελληνικά, παραμένοντας πάντα “ένας αφελής ξένος”. Το μεγάλο του θάρρος ή η αμεριμνησία του τον έβαζαν σε μπελάδες. Την περίοδο της Χούντας διώχνεται από τη χώρα μας και επιστρέφει μετά τη Μεταπολίτευση για να μείνει στα Χανιά. Και η αέναα εξελισσόμενη τέχνη του αναγεννήθηκε.

Έπειτα από μια γεμάτη και έντονη ζωή, πέθανε σε νοσοκομείο του Λονδίνου το 2009 και οι στάχτες του σκορπίστηκαν στο λιμάνι των Χανίων.

Η έκθεση του Μουσείου Μπενάκη φιλοξενεί 90 έργα, πολλά από αυτά άγνωστα έως τώρα και προερχόμενα από το Craxton Estate: χαρακτικά και σχέδια, πίνακες ζωγραφικής, μια εντυπωσιακή ταπισερί, καθώς και φωτογραφίες και προσωπικά αντικείμενα. Η έκθεση αυτή, με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του, θα μεταφερθεί στα Χανιά και στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων από τον Οκτώβριο του 2022 μέχρι τον Ιανουάριο του 2023 και στη συνέχεια στο Λονδίνο. Πρέπει να πούμε ότι η έκθεση αυτή, στο Μουσείο Μπενάκη, είναι εντυπωσιακή στο στήσιμό της, διαθέτει όλη την αύρα του καλλιτέχνη και αποτυπώνει τη διαδρομή του καταγράφοντας ένα επικό ταξίδι από το σκοτάδι στο φως. Για όποιον θα ήθελε να γνωρίσει καλύτερα και τον Craxton και την εποχή του, και πραγματικά αξίζει, συστήνεται ανεπιφύλακτα η καταξιωμένη και πολυσέλιδη βιογραφία του (και σε ελληνική μετάφραση, από τις εκδόσεις Πατάκη) “John Craxton, Ο αγαπημένος της ζωής. Μία ελληνική ψυχή” από τον φίλο και εκτελεστή της διαθήκης του Ian Collins, ο οποίος θα πραγματοποιήσει τρεις ξεναγήσεις, 8, 21, 26/5. Μέχρι τις 11/9/2022.

John Craxton: Γαλατάς, 1947 Λάδι σε καμβά κολλημένο σε χαρτόνι, 76 x 101,5 εκ.British Council Collection ©2017 Craxton Estate / DACS

 

Πηγή: https://www.capital.gr

 

Εικόνα: https://www.lifo.gr/culture/eikastika/gkikas-craxton-leigh-fermor-mia-parea-poy-latreye-tin-ellada



Facebook

Instagram

Follow Me on Instagram