Αν θέλω, μπορώ ταχύτατα να σε μετατρέψω σε πέτρα. Ποιος άλλος μπορεί να το κατορθώσει αυτό; (ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ)

24 Απρ Αν θέλω, μπορώ ταχύτατα να σε μετατρέψω σε πέτρα. Ποιος άλλος μπορεί να το κατορθώσει αυτό; (ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ)

ΔΙΑΣ (ΠΡΟΣ ΕΡΜΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΣΟΦΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ)
Κάλεσε άλλον· εκείνον τον κουρεμένο σύρριζα, τον κατσουφιασμένο, αυτόν από τη Στοά.
ΕΡΜΗΣ
Καλά λες. Φαίνεται να τον περιμένει ένα μεγάλο πλήθος από αυτούς που είναι συγκεντρωμένοι στον χώρο της αγοράς. Πουλάω την ίδια την αρετή, τον πιο τέλειο από όλους τους βίους. Ποιός θέλει να τα ξέρει όλα μόνο αυτός;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Πώς γίνεται αυτό που λες;
ΕΡΜΗΣ
Επειδή μόνο αυτός είναι σοφός, μόνο αυτός ωραίος, μόνο αυτός δίκαιος, γενναίος, βασιλιάς, ρήτορας, πλούσιος, νομοθέτης, και οτιδήποτε άλλο υπάρχει.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Είναι λοιπόν και ο μοναδικός μάγειρας και, μά τον Δία, ο μοναδικός βυρσοδέψης ή ξυλουργός, και τα παρόμοια;
ΕΡΜΗΣ
Έτσι φαίνεται.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Έλα, αγαπητέ μου, πες σ᾽ εμένα τον αγοραστή τί λογής είσαι, και πρώτα απ᾽ όλα αν δεν στενοχωριέσαι που σε πουλάνε και που είσαι δούλος.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Καθόλου· γιατί αυτά δεν εξαρτώνται από εμάς. Κι αυτά που δεν εξαρτώνται από εμάς είναι «αδιάφορα».
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Δεν καταλαβαίνω τί ακριβώς λες.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Τί λες; Δεν καταλαβαίνεις ότι από τα πράγματα αυτού του είδους άλλα είναι «προτιμητέα», ενώ αντίθετα άλλα είναι «απορριπτέα»;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Ούτε και τώρα καταλαβαίνω.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Πολύ φυσικό· δεν είσαι εξοικειωμένος με την ορολογία μας, ούτε έχεις την «αντιληπτική ικανότητα», ενώ ο «ενάρετος», που κατέχει καλά τη «θεωρία της λογικής», γνωρίζει όχι μόνο αυτά, αλλά και τί λογής είναι το «τυχαίο γεγονός» και το «επιπρόσθετο τυχαίο γεγονός», και πόσο διαφέρουν μεταξύ τους.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Για όνομα της σοφίας σου, μη διστάσεις να μου πεις τί είναι το «τυχαίο γεγονός» και το «επιπρόσθετο τυχαίο γεγονός»· γιατί κι εγώ δεν ξέρω πώς εντυπωσιάστηκα από τον ρυθμό αυτών των όρων.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Δεν έχω κανέναν δισταγμό. Αν κάποιος που είναι κουτσός σκοντάψει με το ίδιο εκείνο κουτσό πόδι σε μια πέτρα και τραυματιστεί αναπάντεχα, αυτός είχε ασφαλώς «τυχαίο γεγονός» την χωλότητα, και του προστέθηκε το τραύμα ως «επιπρόσθετο τυχαίο γεγονός».
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Πω πω, τί εξυπνάδα! Και τί άλλο ισχυρίζεσαι πως γνωρίζεις καλύτερα;
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Τους περίπλοκους λόγους, με τους οποίους ακινητοποιώ τους συνομιλητές μου και τους αποστομώνω και τους κάνω να σωπάσουνε, βάζοντάς τους πραγματικά φίμωτρο. Και το όνομα της δύναμής μου αυτής είναι ο ξακουστός «συλλογισμός».
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Ηρακλή μου, μιλάς για κάποιον ακαταμάχητο και βίαιο.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Δώσε λοιπόν προσοχή. Έχεις παιδί;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Και λοιπόν;
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Αυτό, αν το αρπάξει ένας κροκόδειλος, βρίσκοντάς το να τριγυρνάει κοντά στο ποτάμι, κι έπειτα υπόσχεται να σου το επιστρέψει, αν του πεις πραγματικά τί έχει αποφασίσει για την επιστροφή του μωρού, τί απόφαση θα του πεις πως έχει πάρει;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Δύσκολη η απάντηση στην ερώτησή σου. Αναρωτιέμαι με ποιά από τις δύο πιθανές απαντήσεις θα μπορούσα να το πάρω πίσω. Αλλά, για όνομα του Δία, απάντησε εσύ, και σώσε το παιδί μου, μήπως και προλάβει να το καταπιεί.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Μη φοβάσαι. Θα σε διδάξω και άλλα ακόμη πιο αξιοθαύμαστα.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Τί λογής, δηλαδή;
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Αυτόν που «θερίζει» και αυτόν που «κυριεύει», και επιπλέον την «Ηλέκτρα» και τον «σκεπασμένο με κάλυμμα».
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Ποιός είναι αυτός ο «σκεπασμένος με κάλυμμα» που λες, και ποιά η «Ηλέκτρα»;
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Η «Ηλέκτρα» είναι εκείνη η περίφημη, η κόρη του Αγαμέμνονα, η οποία τα ίδια πράγματα συγχρόνως και τα γνωρίζει και δεν τα γνωρίζει: Ενώ στέκεται μπροστά της ο Ορέστης, τον οποίο δεν έχει αναγνωρίσει ακόμη, και ο οποίος της φέρνει τάχα τα οστά του Ορέστη, από τη μια γνωρίζει τον Ορέστη, ότι είναι αδελφός της, από την άλλη όμως αγνοεί ότι εκείνος είναι ο Ορέστης. Όσο για τον «σκεπασμένο με κάλυμμα» θα ακούσεις έναν εξαιρετικά αξιοθαύμαστο λόγο. Απάντησέ μου, τον πατέρα τον δικό σου τον γνωρίζεις;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Ναι.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Τί λοιπόν; Αν σου παρουσιάσω κάποιον σκεπασμένο με κάλυμμα και σε ρωτήσω «αυτόν τον γνωρίζεις;», τί θα μου πεις;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Φυσικά, ότι δεν τον γνωρίζω.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Κι όμως αυτός ο ίδιος ήταν ο πατέρας ο δικός σου. Συνεπώς, αν δεν γνωρίζεις αυτόν, είναι φανερό ότι δεν γνωρίζεις τον πατέρα σου.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Όχι βέβαια· αντίθετα, θα τον ξεσκεπάσω και θα μάθω την αλήθεια. Ποιά όμως είναι η τελική επιδίωξη της σοφίας σου, και τί θα κάνεις όταν φτάσεις στο αποκορύφωμα της αρετής;
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Θα ασχοληθώ τότε με τα πιο σημαντικά πράγματα που βρίσκονται σε αρμονία με τη φύση, εννοώ τον πλούτο, την υγεία και τα παρόμοια. Προηγουμένως όμως είναι ανάγκη να κοπιάσω πολύ, οξύνοντας την όρασή μου με πυκνογραμμένα βιβλία και συγκεντρώνοντας σχόλια και γεμίζοντας από σολοικισμούς και αλλόκοτες λέξεις. Και για να συνοψίσω, δεν είναι θεμιτό να γίνεις σοφός, αν δεν πιεις αλλεπάλληλα τρεις φορές τον ελλέβορο.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Αυτά που λες δείχνουν αρχοντιά και εξαιρετική ανδροπρέπεια. Για το γεγονός όμως ότι είσαι Γνίφωνας και τοκογλύφος —γιατί βλέπω πως έχεις κι αυτά τα χαρακτηριστικά— τί να πούμε, για έναν άνδρα που ήδη έχει πιει τον ελλέβορο κι έχει φτάσει στην τελειότητα της αρετής;
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Ναι· ασφαλώς μόνο στον σοφό θα ταίριαζε το να δανείζει. Δηλαδή, επειδή το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι ο συλλογισμός, και ο δανεισμός και ο λογαριασμός των τόκων είναι παραπλήσια με τον συλλογισμό, μόνο ο «ενάρετος» θα ήταν κατάλληλος και για τον δεύτερο, όπως και για τον πρώτο, και θα μπορούσε να εισπράττει όχι μόνο απλούς τόκους, όπως οι άλλοι, αλλά επιπλέον και άλλους τόκους των τόκων. Ή μήπως δεν γνωρίζεις ότι από τους τόκους άλλοι είναι πρώτοι και άλλοι δεύτεροι, σαν να είναι γέννημα εκείνων ακριβώς των πρώτων; Βλέπεις επίσης τί λέει και ο συλλογισμός: «Αν πάρει τον πρώτο τόκο, θα πάρει και τον δεύτερο· ασφαλώς όμως θα πάρει τον πρώτο· συνεπώς και τον δεύτερο».
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Τα ίδια λοιπόν θα πούμε και για τις αμοιβές που εισπράττεις εσύ για τη σοφία σου από τους νέους; Είναι δηλαδή ολοφάνερο πως μόνο ο «ενάρετος» θα εισπράξει αμοιβή για την αρετή του;
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Καλά το κατάλαβες· δεν τα εισπράττω για τον εαυτό μου, αλλά για χάρη εκείνου του ίδιου που τα καταβάλλει. Δηλαδή, επειδή υπάρχουν αυτοί που είναι «μεταδοτικοί», σε αντιδιαστολή με αυτούς που είναι «αποδεκτικοί», εξασκώ τον εαυτό μου να είναι «αποδεκτικός» και τον μαθητή μου να είναι «μεταδοτικός».
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Κι όμως, θα έπρεπε αντίθετα ο νέος να είναι «αποδεκτικός», και εσύ, ο μόνος πλούσιος, να είσαι «μεταδοτικός».
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Με κοροϊδεύεις, φίλε. Πρόσεχε όμως να μη σε κατακεραυνώσω με τον αναπόδεικτο συλλογισμό.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Και τί φοβερό έχει η βολή αυτή;
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Αμηχανία και σιωπή και αποσυντονισμό του μυαλού. Και το σημαντικότερο: αν θέλω, μπορώ ταχύτατα να σε μετατρέψω σε πέτρα.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Πώς πέτρα; Δεν μου φαίνεται, λεβέντη μου, να είσαι ο Περσέας.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Νά πώς. Η πέτρα είναι σώμα;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Ναι.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Λοιπόν, ο ζωντανός οργανισμός δεν είναι σώμα;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Ναι.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Εσύ είσαι ζωντανός οργανισμός;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Έτσι φαίνεται τουλάχιστον.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Άρα είσαι πέτρα, αφού είσαι σώμα.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Κάθε άλλο. Αλλά αναδιάρθρωσέ με, για όνομα του Δία, και κάνε με και πάλι άνθρωπο.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Δεν είναι δύσκολο. Γίνε λοιπόν και πάλι άνθρωπος. Γιά πες μου, κάθε σώμα είναι ζωντανός οργανισμός;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Όχι.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Λοιπόν, η πέτρα είναι ζωντανός οργανισμός;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Όχι.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Κι εσύ είσαι σώμα;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Ναι.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Καθώς λοιπόν είσαι σώμα, είσαι ζωντανός οργανισμός;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Ναι.
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ
Άρα δεν είσαι πέτρα, αφού είσαι ζωντανός οργανισμός.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Καλά το έκανες, γατί τα πόδια μου είχαν ήδη αρχίσει να παγώνουν και να στερεοποιούνται, όπως της Νιόβης. Ε, λοιπόν, θα σε αγοράσω. Πόσο θα πρέπει να πληρώσω γι᾽ αυτόν;
ΕΡΜΗΣ
Δώδεκα μνες.
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Πάρ᾽ τες.
ΕΡΜΗΣ
Μόνος σου τον αγόρασες;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ
Όχι, μά τον Δία, αλλά όλοι αυτοί που βλέπεις.
ΕΡΜΗΣ
Είναι πολλοί, και με δυνατούς ώμους, και άξιοι του λόγου που «θερίζει».

ΒΙΩΝ ΠΡΑΣΙΣ

ΠΗΓΗ : greek-language.gr
EIKONA : pinterest.com/pin/627689266809233830/