Η ιστορία των λέξεων σωστό και λάθος

Η ιστορία των λέξεων σωστό και λάθος

Σωστό (από το σώζω) είναι το σωσμένο, αυτό που σώζεται από τη λήθη, από τη λησμονιά. Μια σωστή κίνηση, μια σωστή ενέργεια που μας έσωσε κάποτε, διασώζεται στη μνήμη μας ως καρπός εμπειρίας. Το σωστό σώζεται, διασώζεται, γράφεται στη μνήμη μας σώο και δεν ξεχνιέται γιατί κάποτε μας έσωσε. Είναι σωτήριο σωστικό, επειδή έχει τη δυνατότητα να σώζει. Σωστή είναι η ισότητα λ.χ., επειδή «ίσον σωστικόν ομονοίας».
Σωστή είναι η δικαιοσύνη, επειδή «δικαιοσύνη νόμων σωστική» κ.ο.κ.

Αλλά σωστό είναι και το μη λάθος, αυτό που δεν είναι λάθος, δηλαδή το α-ληθινό. Λάθος ή λήθος είναι το να λησμονείς κάτι. Λήθη (λάθα στη δωρική διάλεκτο) είναι η λησμονιά. Αλήθεια (από το στερητικό α και τις ρίζες ληθ και λαθ, απ’ όπου οι λέξεις: λανθάνω, λάθος, λήθη, λήθαργος κ.ά.) είναι η α-λή-θεια (α- στερητικό + λάθος), δηλαδή ο αλάνθαστος λόγος, ο σωστός και γι’ αυτό ο αλησμόνητος λόγος, επειδή «αληθές το μη λήθον», δηλαδή «αληθινό το αλησμόνητο».

«Την αλήθεια, όμως, τη “φτιάχνει” κάνεις ακριβώς όπως φτιάχνει και το ψέμα», γράφει ο Οδυσσέας Ελύτης στη Μαρία Νεφέλη. Επειδή δεν είναι τίποτε άλλο ίσως, κατά πως λέει ο θείος Πλάτων στον Κρατύλο του, «απ’ τη θεία…άλη» του νου: την αλη-θεία.

Άλη ονόμαζαν την περιπλάνηση χωρίς εστία ή ελπίδα αναπαυμού (βλ. Ομήρου, Οδύσσεια, κ 464). Ακόμα άλη ήταν η συνοδεία των περιπλανώμενων φασμάτων. Ο αόρατος θίασος του μεγάλου Αλεξανδρινού στο Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον, που πλησίαζε «με μουσικές εξαίσιες… με φωνές» στο παράθυρο της οδού Λέψιους.

Ίσως αυτή να είναι και η μοναδική αλη-θεία.

σώζω
σωστό:
σωσμένο
διασώζω
σώος
σωτήριος
σωστικός
σωστό, μη λάθος, α-ληθινό

*λαθ *ληθ
λάθος ή λήθος
λήθη
λανθάνω
λήθαργος

αλήθεια
α- στερητ. + λάθος
ή
θεία-άλη (Πλάτωνος, Κρατύλος)
αλη-θεία

 
ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΛΕΞΗΣ
ΝΙΚΟΣ ΒΑΡΔΙΑΜΠΑΣΗΣ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΛΙΒΑΝΗ



Facebook

Instagram

Follow Me on Instagram
  • To be human is to love

    lecturesbureau: "To be human is to love"
    306
    0
  • At Christmas , all roads lead home !

    lecturesbureau: "At Christmas , all roads lead home !"
    306
    0
  • Love is the only Reality .

    lecturesbureau: "Love is the only Reality ."
    375
    1
  • The mediocre teacher tells . The good teacher explains . The superior teacher demonstrates . The great teacher inspires .

    lecturesbureau: "The mediocre teacher tells .
The good teacher explains .
The superior teacher demonstrates .
The great teacher inspires ."
    238
    1
  • He who knows that enough is enough will always have enough .

    lecturesbureau: "He who knows that enough is enough
will always have enough ."
    284
    0
  • How people treat you is their karma . How you react is yours .

    lecturesbureau: "How people treat you is their karma .
How you react is yours ."
    304
    0
  • There is only way to avoid criticism : do nothing , say nothing , and be nothing .

    lecturesbureau: "There is only way to avoid criticism :
do nothing ,
say nothing ,
and be nothing ."
    372
    0
  • Nature is the Art of God

    lecturesbureau: "Nature is the Art of God"
    394
    0
  • The great thing in this world is not so much where we are but in what direction we are moving .

    lecturesbureau: "The great thing in this world is not so much where we are
but in what direction we are moving ."
    336
    0
  • A gentle word , a kind look , a good-natured smile can work wonders and accomplish miracles .

    lecturesbureau: "A gentle word , a kind look , a good-natured  smile 
can work wonders and accomplish miracles ."
    549
    2