06 Νοέ Οι ραδιουργίες μεταξύ των συζύγων Φύσκωνος (ή κοιλαρά) και της Κλεοπάτρας Β’ (ΜΕΡΟΣ Β’)
Η απομάκρυνση του Πτολεμαίου Φύσκωνος από την Αλεξάνδρεια
Η αντιζηλία μεταξύ των δύο βασιλισσών (της Κλεοπάτρας Β’ και της κόρης της από τον αδελφό της Πτολεμαίο ΣΤ’, Κλεοπάτρας Γ’ ή Κόκκης) δεν άργησε να οδηγήσει σε νέα ρήξη. Το 132/1 π.Χ. οι Αλεξανδρινοί, με την υποκίνηση της Κλεοπάτρας Β΄ πιθανότατα, επαναστάτησαν, πυρπόλησαν τα ανάκτορα και υποχρέωσαν τον Φύσκωνα και την Κλεοπάτρα Γ΄ να ζητήσουν καταφύγιο στην Κύπρο. Η πρόθεση της Κλεοπάτρας Β΄ ήταν προφανώς να συμβασιλεύσει με τον γιο της Πτολεμαίο Μεμφίτη. Ο Φύσκων, ωστόσο, δεν ήταν διατεθειμένος να εγκαταλείψει τον αγώνα. Συγκέντρωσε ισχυρές μισθοφορικές δυνάμεις και απήγαγε τον Μεμφίτη από την Κυρήνη όπου βρισκόταν και τον έφερε στην Κύπρο. Η Κλεοπάτρα Β΄, όμως, πράγμα πρωτοφανές στην ελληνιστική εποχή, δεν δίστασε να ανακηρυχθεί μόνη βασίλισσα, χωρίς άρρενα συμβασιλέα. Η αντίδραση του Φύσκωνος υπήρξε συνεπής με τον χαρακτήρα του και το παρελθόν του. Δολοφόνησε τον δωδεκαετή γιο τους Πτολεμαίο Μεμφίτη και απέστειλε στην Κλεοπάτρα τα ακρωτηριασμένη μέλη του την ημέρα των γενεθλίων της (131 π.Χ.). Ο αμείλικτος αγώνας μεταξύ των δύο αδελφών έλαβε σύντομα τη μορφή εμφυλίου πολέμου που παρέσυρε στη δίνη του όλο τον πληθυσμό του βασιλείου. Ύστερα από δύο χρόνια αγώνων, το 129 π.Χ., ο Φύσκων κατόρθωσε να επιβληθεί στην ύπαιθρο, της Άνω Αιγύπτου κυρίως, και να περιορίσει στην Αλεξάνδρεια την Κλεοπάτρα Β΄, η οποία για να διασπάσει τον εχθρικό κλοιό επικαλέστηκε τη βοήθεια του γαμπρού της (συζύγου της κόρης της Κλεοπάτρας Θεάς) Σελευκίδη βασιλιά, Δημήτριου Β΄.
Η αίτηση της Κλεοπάτρας Β΄ για βοήθεια, που συνοδευόταν και από την προσφορά του πτολεμαϊκού θρόνου, φάνηκε στον Δημήτριο εύκολη διέξοδος από το χάος του βασιλείου του και χωρίς να υπολογίζει τις ανυπέρβλητες δυσκολίες του εγχειρήματος προτίμησε, αντί να επιδοθεί στην απαραίτητη ανασυγκρότηση του κράτους του, να εκστρατεύσει εναντίον της Αιγύπτου.
Στο Πηλούσιο όμως αποκρούστηκε από τις δυνάμεις του Φύσκωνος και γρήγορα υποχρεώθηκε να επιστρέψει στη Συρία.
Η Κλεοπάτρα Β΄, όταν έχασε κάθε ελπίδα ενισχύσεως από τον γαμπρό της, κατέφυγε με τους βασιλικούς θησαυρούς στην Αντιόχεια. Οι Αλεξανδρινοί, ωστόσο, αντιστάθηκαν επί ένα ακόμη έτος και δεν άνοιξαν τις πύλες της πόλεώς τους στον Φύσκωνα παρά τον χειμώνα του 127/6 π.Χ. Τα αντίποινα που επιφύλαξε ο Πτολεμαίος Η΄ στους κατοίκους της πρωτεύουσάς του συνεχίστηκαν επί δύο χρόνια και ξεπέρασαν σε ωμότητα τα προηγούμενά του εγκλήματα. Η μανία του στράφηκε ιδίως εναντίον των Ελλήνων και των κέντρων της πολιτικής, κοινωνικής και πνευματικής τους δραστηριότητας. Ο Φύσκων καταφέροντας και νέο πλήγμα στην πνευματική ακτινοβολία του Ελληνισμού της Αιγύπτου επέβαλε με βασιλικό διάταγμα τη διάλυση όλων των «πολιτευμάτων», «γυμνασίων» και άλλων ελληνικών συλλόγων της Αλεξάνδρειας, καθώς και τη δήμευση των περιουσιών τους.
Ο Πτολεμαίος Η΄ (Φύσκων) συμφιλιώθηκε με την αδελφή του, Κλεοπάτρα Β΄, το 124 π.Χ. Η Κλεοπάτρα Β΄ επέστρεψε ως συμβασίλισσα πάλι του Φύσκωνος και της Κλεοπάτρας Γ΄. Η συμφιλίωση μεταξύ των τριών επισφραγίστηκε με τη μεταθανάτια αποκατάσταση στη δυναστική λατρεία των αθώων θυμάτων του Φύσκωνος, του Πτολεμαίου Ζ΄ και του Πτολεμαίου Μεμφίτη. Ωστόσο, η επαναφορά της τριπλής συμβασιλείας δεν αρκούσε για να αποκαταστήσει την τάξη και τη γαλήνη που είχε σοβαρότατα διασαλευτεί κατά την εποχή της «ταραχής». Οι βασιλείς ανίκανοι να επιβάλουν ριζικές και γενναίες λύσεις ακολούθησαν την εύκολη οδό των εκκλήσεων στη φιλοτιμία των υπηκόων τους και των οργάνων της διοίκησης, και των παραχωρήσεων προς το ιθαγενές ιδίως στοιχείο.
Ο θάνατος του Πτολεμαίου Φύσκωνος
Ο Πτολεμαίος Η΄ πέθανε τον Ιούνιο του 116 π.Χ. σε ηλικία 65 περίπου ετών. Μολονότι κατά την περίοδο της βασιλείας του οι εδαφικές απώλειες που υπέστη το κράτος ήταν μικρές, οι δυναστικές έριδες, για τις οποίες έφερε βαρύτατες ευθύνες ο ίδιος, εξάντλησαν τόσο πολύ το άλλοτε πλούσιο και ισχυρό πτολεμαϊκό βασίλειο, ώστε το τέλος της ελληνικής κυριαρχίας ήταν πια μόνο ζήτημα χρόνου. Οι όροι μάλιστα της διαθήκης του, με την οποία διακανόνιζε το θέμα της διαδοχής του, επέσπευσαν τη διάλυση του κράτους.
Ο Φύσκων είχε από την Κλεοπάτρα Γ΄, την Κόκκη, δύο γιους, τον πρεσβύτερο Πτολεμαίο (Θ΄ Φιλομήτωρα, Σωτήρα Β΄, Λάθυρο) και τον νεότερο Αλέξανδρο (Πτολεμαίο Ι΄, τον Παρείσακτο), καθώς και τρεις θυγατέρες, την Κλεοπάτρα Δ΄, σύζυγο του πρεσβύτερου αδερφού της, την Κλεοπάτρα Τρύφαινα, σύζυγο του Αντιόχου Η΄ Γρυπού και την Κλεοπάτρα Σελήνη. Είχε επίσης από την παλλακίδα Ειρήνη ένα νόθο γιο, τον Πτολεμαίο Απίωνα. Για να μην έλθει σε σύγκρουση με τη σύζυγό του την Κλεοπάτρα Γ΄ (η Κλεοπάτρα Β΄ είχε πιθανότατα ήδη πεθάνει), η οποία υποστήριζε τον Αλέξανδρο, άφηνε εκείνη να αποφασίσει ποιος από τους δύο γιους της θα συμβασίλευε μαζί της στην Αίγυπτο και ποιος θα αναλάμβανε τη διοίκηση της Κύπρου. Στον νόθο γιο του τέλος παραχωρούσε την Κυρηναϊκή, της οποίας πιθανότατα ήταν ήδη διοικητής.
Η Κλεοπάτρα Γ΄ βασίλισσα της Αιγύπτου
Η Κλεοπάτρα Γ΄ επιχείρησε να επωφεληθεί από την απουσία του πρεσβύτερου γιου της στην Κύπρο …
Ακολουθεί γ’ μέρος
ΠΗΓΗ : latistor.blogspot.com
EIKONA : Πτολεμαίος Φύσκων
en.wikipedia.org
