02 Νοέ Όλο και περισσότεροι άνθρωποι νοικιάζουν αυτοκίνητα αντί να δεχτούν τη μακροχρόνια δέσμευση και να αγοράσουν . Το ίδιο και στις σχέσεις
Ο συνάδελφος μου Κρίστοφερ ΜακΚάλαχ είχε μια πελάτισσα
που πήγε σε αυτόν ανησυχώντας ότι είχε παντρευτεί λάθος άν-
δρα. Όμως, όπως η Τόνια βιάστηκε να προσθέσει, πάντα άρχιζε
να νιώθει δυσαρεστημένη μετά από δυο ή τρία χρόνια σχέσης.
Ο γάμος της ήταν η πρώτη φορά που ένιωθε αφιερωμένη
σε μια σχέση μακροχρόνια, μα ακόμη ένιωθε αυτά τα περίεργα
συναισθήματα. Μήπως είχε κάνει κάποιο φρικτό λάθος;
Παρά τις αμφιβολίες της, έλεγε ότι αγαπούσε τον άνδρα της
πάρα πολύ. Ήθελε να μείνει δεσμευμένη στο γάμο της και
παρ’ όλα αυτά ένιωθε παγιδευμένη από αυτόν. Θα εξετάσουμε
την υπόθεση στα πλαίσια της διαδικασίας PEACE, για να
πάρουμε μια εικόνα του πώς ο φιλοσοφικός σύμβουλος βοήθησε
την Τόνια.
Το πρόβλημά της ήταν ξεκάθαρο. Φοβόταν πως η σχέση της
ήταν αποτυχημένη. Μεγαλοποιώντας αυτή την κυρία ανησυχία,
η Τόνια είχε και άλλους φόβους. Ότι ήταν ανίκανη να έχει μία
διαρκή σχέση και ότι μία διαρκής σχέση σήμαινε ότι θα ένιωθε
παγιδευμένη. Ήταν αντίστοιχα ξεκάθαρη και για τα επακόλουθα
συναισθήματα, γιατί εκτός του φόβου ένιωθε ενοχές,
θλίψη, ανασφάλεια, άγχος και απομάκρυνση.
Ήταν κατά τη διάρκεια της ανάλυσής της που η Τόνια αντιμετώπισε
προβλήματα. Περιέγραψε με επιδεξιότητα την
ψυχολογική της ιστορία, διαλέγοντας διάφορα θέματα τόσο
καλά που ήταν εμφανές ότι είχε κάνει ξανά θεραπεία. (Επαναλαμβάνω,
η ψυχολογική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει με
αυτόν τον τρόπο: βοηθώντας κάποιον να μάθει τον εαυτό του.)
Μα φτάνοντας στις επιλογές της για δράση, έβλεπε λίγες πιθανότητες:
Να παραμείνει παντρεμένη είτε της άρεσε είτε όχι
(ο δρόμος που διάλεξαν οι γονείς της) ή να αποδεχτεί ότι δεν
ήταν προορισμένη για μακροχρόνια σχέση, να διαλύσει το γάμο
της και να εγκαταλείψει την ιδέα ότι θα μείνει με κάποιον
μόνιμα. Η επιλογή που είχε παραβλέψει ήταν το να μείνει παντρεμένη
και ευτυχισμένη μαζί.
Ο σύμβουλός της την οδήγησε στη φάση της περισυλλογής.
Όταν της ζήτησε να καθορίσει τι εννοούσε λέγοντας ότι αισθάνεται
δεσμευμένη στη σχέση της, αυτή απάντησε ότι σήμαινε ότι
είχε ανολάβει μία υποχρέωση και ζούοε σύμφωνα με τις προσδοκίες
της οικογένειας της και της κοινωνίας. Αυτό αντανακλούσε
μια φιλοσοφική προδιάθεση -ο γάμος ως υποχρέωση
προς άλλους- η οποία δεν την εξυπηρετούσε και πολύ καλά.
Όταν της παρουσιάστηκε ένας εναλλακτικός τρόπος θεώρησης
του γάμου, η Τόνια συμφώνησε ότι ο γάμος θα μπορούσε
επίσης να είναι μια δέσμευση την οποία έκανε γιατί ήθελε
να έχει μία σοβαρή, αποκλειστική σχέση καθώς επίσης και
για να καλύψει τις ανάγκες και τις επιθυμίες κάποιου άλλου.
Συνειδητοποίησε ότι παραμένοντας ή μη όντας πιστή στο σύζυγο
της ήταν δική της απόφαση και όχι μία κατάσταση που
της επιβαλλόταν. Είπε ότι ένιωθε ότι ο μόνος λόγος που δεν α-
πατούσε το σύζυγο της, καθώς είχε μπει στον πειρασμό, ήταν
ότι δεν ήθελε να τον πληγώσει. Στο μυαλό της, αυτό φαινόταν
σαν να την υποχρέωνε να κάνει κάτι που δεν ήθελε στην πραγματικότητα
να κάνει. Τώρα όμως κατάλαβε ότι απορρίπτο-
ντας την πιθανότητα να βρεθεί με άλλους άνδρες, αυτή η ίδια
έκανε μια επιλογή. Ενεργώντας από μόνη της, θεωρούσε ως
πρώτη προτεραιότητα το να μην πληγώσει τον άνθρωπο που
αγαπούσε. Στην πραγματικότητα δεν ήθελε να τον πληγώσει.
Η Τόνια συμπέρανε ότι τελικά η δέσμευση δεν ήταν απώλεια
ελευθερίας αλλά άσκηση της ελευθερίας. Η Τόνια αναδόμησε
τη φιλοσοφία της περί σχέσεων γύρω από αυτή τη θεμελιακή
επίγνωση και αυτή η αλλαγή διαφοροποίησε την κατάσταση.
Κατανοώντας ότι η επιλογή της φυγής υπήρχε πάντα
και ότι διαρκο>ς αποφάσιζε να μείνει καθησύχασε τους φόβους
της Τόνιας. Δεν ένιωθε παγιδευμένη πλέον, γιατί γνώριζε ότι
υπήρχε έξοδος την οποία διάλεγε να μη χρησιμοποιήσει.
Σύμφωνα με τον Πυθαγόρα, κανείς άνθρωπος που δεν μπορεί
να αυτοκυριαρχηθεί δεν είναι ελεύθερος.
Η Τόνια και ο άνδρας της είχαν ακόμη μπροστά τους όλη τη
δουλειά που πρέπει να κάνουν τα ζευγάρια για να συντηρήσουν
μια ευτυχισμένη σχέση. Όμως χωρίς την αναγνώριση της θεμελιώδους
δέσμευσης, δεν υπάρχει τίποτα πάνω στο οποίο να χτίσει
κανείς. Αυτό το πρώτο βήμα ήταν το κρίσιμο για την Τόνια.
Στην περίπτωση της Τόνιας, αυτό που έμαθε για το πρόβλημα
της σχέσης της επεκτάθηκε και σε άλλους τομείς της ζωής
της καθώς πέτυχε την εξισορρόπηση. Ακόμη σημαντικότερο
ήταν ότι αφιερώθηκε πλήρως στη δουλειά της, η οποία επί
χρόνια δεν πήγαινε καλά. Απελευθερωμένη από τους φόβους
της ότι είναι παγιδευμένη από την επιτυχία και από τους φόβους
της ότι είναι παγιδευμένη στη σχέση της, αφιέρωσε τον εαυτό
της στη δουλειά της η οποία άνθησε απότομα. Το σπουδαίο
παράδειγμα της Τόνιας, δηλαδή η δύσκολη και μερικές
φορές επίπονη δουλειά για να δημιουργήσετε μια φιλοσοφία
που θα σας βοηθήσει σε κάποια συγκεκριμένη περίσταση, μπορεί
συχνά να σας στηρίξει και σε άλλους τομείς της ζωής σας.
ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ
Ο Χομπς έγραψε ότι εάν οι άνθρωποι αναγνωρίζουν μια κοινή
ισχυρή εξουσία, τότε υπακούουν σε αυτήν και τα πηγαίνουν
καλά μεταξύ τους. Τα όρια που όλοι σέβονται περιορίζουν
τις προστριβές. Από την άλλη, όταν λείπει τέτοια εξουσία,
και χωρίς προσυμφωνημένα όρια, οι προστριβές πάντα
κλιμακώνονται. Ο Χομπς έγραφε για τον εμφύλιο πόλεμο, αλλά
οι ιδέες εφαρμόζονται και σε προσωπικά πεδία μαχών, επίσης.
Η εξωτερική εξουσία που περιορίζει τις προστριβές σε
μία σχέση μπορεί να είναι εκκλησιαστική, κοινωνική ή φιλοσοφική.
Σε περασμένους καιρούς, υπήρχε μια δυνατότερη κοσμική
εξουσία που κρατούσε τα ζευγάρια παντρεμένα, το κοινωνικό
στίγμα του διαζυγίου. Δεν ήταν όλοι οι γάμοι ευτυχισμένοι, βέβαια,
αλλά ακόμη και στις δύσκολες σχέσεις υπήρχε ένα σοβαρό
κίνητρο να τα πάνε καλά, επειδή ήταν αδιανόητες άλλες
λύσεις. Μερικές θρησκείες, όπως ο καθολικισμός, συντηρούν
αυτό το είδος εξουσίας στους πιστούς τους, αν και μπορεί κανείς
να δει από τις δημόσιες διαμάχες για την ακύρωση γόμων
και από τον αριθμό των παρεκκλινόντων καθολικοί ότι είναι
όλο και πιο δύσκολο να υπακούει κανείς στους κανόνες του
καθολικισμού όσον αφορά το θέμα αυτό.
Τώρα πια έχουμε ανεξαρτησία από τέτοιου είδους εξωτερική
εξουσία, κατά το μεγαλύτερο μέρος. Ο ατομισμός που
προκύπτει είναι δώρο κατά κάποιο τρόπο, προκαλεί όμως και
κάποια κοινωνική αναρχία. Χωρίς ένα βιβλίο κανόνων, για να
βασιστούν, οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν πώς να είναι ο ένας με
τον άλλο πια. Οι φιλοσοφικές ιδέες, είτε προωθούνται από την
ακαδημαϊκή μελέτη είτε ερευνούνται με τη φιλοσοφική θεραπεία
είτε τις διαμορφώνουν οι άνθρωποι από μόνοι τους, μπορούν
να λειτουργήσουν ως εξωτερική εξουσία, και όταν αυτές
τις ιδέες τις σέβονται όλοι οι εμπλεκόμενοι, μπορούν να διατηρήσουν
την ειρήνη.
«Κατά τη διάρκεια της περιόδου που οι άνθρωποι ζουν χωρίς
δημόσια εξουσία για να τους εμπνέει δέος, τότε βρίσκονται
στην κατάσταση η οποία καλείται πόλεμος».
ΤΟΜΑΣ ΧΟΜΠ Σ
Χωρίς κοινούς περιορισμούς στις σχέσεις, επικεντρωνόμαστε
πια όχι στη συντήρηση μιας σχέσης, αλλά στο αν η σχέση
λειτουργεί καθόλου. Αν δούμε τη σχέση με αρνητικό φως, το επόμενο
βήμα είναι συχνά να τη διακόψουμε παρά να προσπαθήσουμε
να τη βελτιώσουμε. Καθώς όλο και περισσότεροι
άνθρωποι νοικιάζουν αυτοκίνητα αντί να δεχτούν τη μακροχρόνια
δέσμευση και να αγοράσουν, φαίνεται να βρίσκουν κάποιο
νόημα και στο να νοικιάζουν σχέσεις. Η ενοικίαση είναι
καλή όταν σημαίνει ένα γυαλιστερό καινούριο αυτοκίνητο στο
γκαράζ κάθε τριάντα έξι μήνες, μα δεν θα καλλιεργήσει τη
διαρκή φροντίδα και συνεχή συντήρηση που απαιτεί μια μακροχρόνια
σχέση. Γιατί να αλλάξεις λάδια, αφού έχεις μόνο
άλλο ένα χρόνο στο συμβόλαιο; Γιατί να βγεις από τη βολή σου
για να ικανοποιήσεις μία απαιτητική ή έναν απαιτητικό σύζυγο,
αφού μπορείς να πάρεις διαζύγιο; Αυτή η «για το καλύτερο,
αλ\ά όχι για το χειρότερο» προσέγγιση των σχέσεων ποτέ
δεν καλ\ιεργεί την τρυφερότητα ή τη βαθιά σύνδεση. Το άλλο
πρόβλημα είναι ότι χωρίς ισχυρή δέσμευση έχεις λιγότερους λόγους
να είσαι κόσμιος κατά τη διάρκεια της προστριβής. Αυτό
δημιουργεί προοπτικές για πραγματικά κακές εξελίξεις. Ξέρεις
ποια είναι τα ευαίσθητα σημεία του συντρόφου σου και δεν
φοβάσαι να τα πατήσεις. Όταν όλα επιτρέπονται στον έρωτα
(και τον πόλεμο), τότε κάποιος μπορεί να πληγωθεί σοβαρά.
Lou Marinoff
Πλάτωνας, όχι Πρόζακ
EIKONA : pinterest.com/pin/643240759264508474/
