Είμαστε πραγματικά ελεύθεροι να επιλέγουμε ή υπάρχει κάτι που οδηγεί τις αποφάσεις μας; Το παράδειγμα με το νερό (ARTHUR SCHOPENHAUER)

Ας φανταστούμε έναν άνθρωπο ο οποίος, ενώ στέκεται στον δρόμο, λέει στον εαυτό του: “Είναι έξι το απόγευμα, η δουλειά της ημέρας τελείωσε. Μπορώ τώρα να πάω μια βόλτα· ή μπορώ να πάω στη λέσχη· μπορώ επίσης να ανέβω στον πύργο για να δω το ηλιοβασίλεμα· μπορώ επίσης να πάω στο θέατρο· μπορώ επίσης να επισκεφθώ αυτόν τον φίλο, ή πάλι εκείνον· ναι, μπορώ ακόμα και να τρέξω έξω από την πύλη της πόλης, μέσα στον απέραντο κόσμο και να μην επιστρέψω ποτέ. Όλα αυτά εξαρτώνται αποκλειστικά από εμένα, έχω απόλυτη ελευθερία πάνω σε αυτό· κι όμως, δεν κάνω τίποτα από όλα αυτά τώρα, αλλά επιστρέφω στο σπίτι μου, με την ίδια ακριβώς ελεύθερη βούληση, στη γυναίκα μου”.

Αυτό είναι ακριβώς σαν να μιλούσε το νερό και να έλεγε: “Μπορώ να σηκώσω ψηλά κύματα (ναι! στη θάλασσα και στην καταιγίδα), μπορώ να κυλήσω ορμητικά προς τα κάτω (ναι! στην κοίτη ενός ποταμού), μπορώ να πέσω κάτω αφρίζοντας και εκτοξεύοντας σταγόνες (ναι! σε έναν καταρράκτη), μπορώ να υψωθώ ελεύθερα σαν πίδακας στον αέρα (ναι! σε ένα σιντριβάνι), τέλος μπορώ ακόμα και να βράσω και να εξαφανιστώ (ναι! στους 80 βαθμούς θερμότητας)· κι όμως, δεν κάνω τίποτα από όλα αυτά τώρα, αλλά παραμένω, με την ελεύθερη βούλησή μου, ήρεμο και καθαρό στην ακίνητη λίμνη που καθρεφτίζει τον ουρανό”.

Όπως ακριβώς το νερό έχει την δυνατότητα να κάνει όλα τα παραπάνω αλλά μόνο όταν εμφανιστούν οι καθοριστικές αιτίες για το ένα ή για το άλλο, έτσι και εκείνος ο άνθρωπος δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να κάνει αυτό που φαντάζεται ότι μπορεί να κάνει, παρά μόνο υπό την ίδια προϋπόθεση. Εάν δεν εμφανιστούν οι καθοριστικές αιτίες, του είναι αδύνατο: αλλά, όταν εμφανιστούν, είναι υποχρεωτικό να το κάνει, εξίσου αναγκαστικά όσο και το νερό όταν βρεθεί στις αντίστοιχες συνθήκες.
 

ΠΗΓΗ : Arthur Schopenhauer
«Περί της ελευθερίας της βούλησης» (Κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Ροές)
Μετάφραση από το πρωτότυπο & Ελεύθερη απόδοση: LECTURES BUREAUEIKONA : Alexandre Bonnet (Alex Bon Space) / Pixabay