05 Νοέ ΧΑΟΣ ΣΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ – ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ Η’ , ΦΥΣΚΩΝ (ή κοιλαράς) (ΜΕΡΟΣ Α’)
170 π.Χ. Eορτάστηκαν στην Αλεξάνδρεια με την πατροπαράδοτη επισημότητα τα «ανακλητήρια», η επίσημη δηλαδή ενθρόνιση του Πτολεμαίου ΣΤ΄. Στο πλευρό του ανακηρύχθηκαν συμβασιλείς η αδελφή του -και σύζυγός του- Κλεοπάτρα Β΄ και ο αδελφός του Πτολεμαίος Φύσκων (ο μετέπειτα Πτολεμαίος Η΄ Ευεργέτης Β΄)· και στους τρεις βασιλείς δόθηκε η προσωνυμία «βασιλείς Φιλομήτορες). Τη χρονιά εκείνη ο Πτολεμαίος ΣΤ΄ ήταν μόλις 16 ετών και -καθοδηγούμενος από επιτήδειους συμβούλους που επιδίωκαν την ανατροπή του- ξεκίνησε αμέσως πόλεμο με τον θείο του, Αντίοχο Δ΄ που ήλεγχε το βασίλειο των Σελευκιδών, της Συρίας. Ο Αντίοχος κέρδισε τον πόλεμο αυτό επιβάλλοντας τη θέλησή του το 169 π.Χ. και εξαναγκάζοντας τον Πτολεμαίο ΣΤ΄ να τεθεί υπό την κηδεμονία του. Η επονείδιστη αυτή συνθήκη, ωστόσο, προκάλεσε την άμεση αντίδραση της αυλής και του λαού της Αλεξάνδρειας, που έσπευσαν να ανακηρύξουν νόμιμους βασιλείς τον Πτολεμαίο Φύσκωνα και την Κλεοπάτρα Β΄ και έκλεισαν τις πύλες της πόλεως στον Αντίοχο και στον προστατευόμενό του. Λίγο αργότερα, πάντως, ο Αντίοχος, που άλλωστε αντιμετώπιζε, καθώς φαίνεται, δυσχέρειες σε διάφορα σημεία του κράτους του εγκατέλειψε την Αίγυπτο, αφού προηγουμένως εγκατέστησε τον Πτολεμαίο ΣΤ΄ βασιλέα στη Μέμφιδα.
Η ιδιότυπη δυαρχία μεταξύ των δύο Πτολεμαίων -ΣΤ΄ και Φύσκωνα- δεν παρατάθηκε για πολύ χάρη στην παρέμβαση της Κλεοπάτρας Β΄, η οποία κατόρθωσε να συμφιλιώσει τα δύο αδέλφια. Αργότερα, εντούτοις, σημειώθηκε ρήξη μεταξύ των δύο Πτολεμαίων, η οποία ενδεχομένως να είχε σχέση με τις εσωτερικές επαναστάσεις που εκδηλώθηκαν εκείνη την περίοδο στην Αίγυπτο. Ο νεότερος Πτολεμαίος, ο Φύσκων, που είχε οργανώσει την αντίσταση της Αλεξάνδρειας κατά του Αντιόχου, αν και καχύποπτος, σκληρός και ωμός, ήταν αρχικά τουλάχιστον ο αγαπητός του πλήθους. Ο πρεσβύτερος αδελφός, ο Πτολεμαίος ΣΤ΄, είχε μεγαλύτερες ικανότητες, αλλά ως ηπιότερος υπέκυψε για ένα διάστημα στις ραδιουργίες του νεότερου. Διώχθηκε ύστερα από λαϊκή εξέγερση και κατέφυγε στη Ρώμη σε αξιοθρήνητη κατάσταση για να ζητήσει βοήθεια (Οκτώβριος του 164 π.Χ.).
Η Ρώμη απέφυγε να υποστηρίξει τον ταπεινωμένο Πτολεμαίο ΣΤ΄, που κατέφυγε στην Κύπρο. Ο αδερφός του, ο Πτολεμαίος Φύσκων, είχε αποδειχθεί κατά το διάστημα της μονοκρατορίας του σκληρός προς τους υπηκόους του και με συνεχείς καταδιώξεις επιφανών πολιτών είχε προκαλέσει τη γενική δυσαρέσκεια. Έτσι, μετά την άφιξη του Πτολεμαίου ΣΤ΄ στην Κύπρο οι Αλεξανδρείς εξεγέρθηκαν, ανέτρεψαν τον Φύσκωνα και προσκάλεσαν τον μεγαλύτερο Πτολεμαίο να αναλάβει τον θρόνο. Μεγαλόψυχος, όμως, όπως ήταν, ο Πτολεμαίος ΣΤ΄ συνήψε με τον αδελφό του συνθήκη, σύμφωνα με την οποία παραχωρούσε σε αυτόν την Κυρηναϊκή -σημερινή Λιβύη- και διατηρούσε για τον εαυτό του την Αίγυπτο και την Κύπρο (Μάιος 163 π.Χ.).
Ο θάνατος του Πτολεμαίου ΣΤ΄
Ο Πτολεμαίος ο ΣΤ΄ φάνηκε σταθερός στις επιδιώξεις του και δραστήριος και κατόρθωσε να βασιλεύσει επί 35 χρόνια χωρίς σοβαρούς κλυδωνισμούς. Ο Πτολεμαίος ΣΤ΄ πέθανε ενώ βρισκόταν σε εκστρατεία κατά της Συρίας· είχε φροντίσει, όμως, προτού εκστρατεύσει, για την ομαλή διαδοχή του ανακηρύσσοντας συμβασιλέα τον γιο του Πτολεμαίο Ζ΄, ο οποίος ήταν τότε δεκαεπτά ετών. Όταν εντούτοις έγινε γνωστός ο θάνατός του οι Αλεξανδρινοί έσπευσαν να καλέσουν τον Πτολεμαίο Φύσκωνα από την Κυρήνη, ο οποίος αφού κατέλαβε την Κύπρο αποβιβάσθηκε με ισχυρές μισθοφορικές δυνάμεις στο Πηλούσιο και πέτυχε να γίνει κύριος των βασιλικών δυνάμεων που επέστρεφαν από τη Συρία (145 π.Χ.).
Συμβασιλεία Φύσκωνος, Κλεοπάτρας Β΄ και Κλεοπάτρας Γ΄ (Κόκκης)
Ο Πτολεμαίος Φύσκων θα παντρευτεί την αδερφή του -και μέχρι πρότινος σύζυγο του αδερφού του, Πτολεμαίου ΣΤ΄-, δολοφονώντας την ημέρα εκείνη τον ανιψιό του Πτολεμαίο Ζ΄. Παραλλήλως, ξεκίνησε συστηματική δίωξη των οπαδών της Κλεοπάτρας Β΄, επιφέροντας όμως έτσι σημαντικό πλήγμα στην πνευματική ηγεσία της Αλεξάνδρειας. Η γέννηση το επόμενο έτος (144 π.Χ.) γιου από την Κλεοπάτρα Β΄, του Πτολεμαίου, ο οποίος επονομάστηκε Μεμφίτης, επειδή ο τοκετός συνέπεσε με τη στέψη του πατέρα του Φύσκωνος κατά το αιγυπτιακό έθιμο στη Μέμφι, δεν συνέσφιξε τον δεσμό μεταξύ των συζύγων. Αντίθετα, οι μεταξύ τους σχέσεις δεν άργησαν να επιδεινωθούν, όταν το 142 π.Χ. ο Φύσκων βίασε και στη συνέχεια νυμφεύθηκε την ανιψιά του Κλεοπάτρα Γ΄ (Κόκκη), κόρη του αδερφού του Πτολεμαίου ΣΤ΄ και της αδελφής και συζύγου του. Η πρωτοφανής αυτή για την ελληνιστική εποχή συμβασιλεία της «Κλεοπάτρας της αδερφής» και «Κλεοπάτρας της γυναικός», όπως αποκαλούνταν από τα επίσημα έγγραφα μητέρα και κόρη, δεν ήταν δυνατό να διαρκέσει πολύ. Ήδη το 142 π.Χ. η Κλεοπάτρα Β΄ παραμερίστηκε και μόνοι βασιλείς παρέμειναν οι «θεοί Ευεργέται» Πτολεμαίος Φύσκων και Κλεοπάτρα Γ΄.
Η θέση του Φύσκωνος δεν ήταν ωστόσο ασφαλής. Η αυθαιρεσία και η ωμότητα της διακυβέρνησής του, που υπήρξαν αιτία να του δοθεί, εκτός από την ήδη μειωτική επωνυμία του Φύσκωνος, και εκείνη του «Κακεργέτου», τον αποξένωσαν από τους ανθρώπους των γραμμάτων και από τα πλήθη των Αλεξανδρινών που εξακολουθούσαν να υποστηρίζουν την Κλεοπάτρα Β΄. Ο Φύσκων αναγκάστηκε, έτσι, να συμφιλιωθεί μαζί της και από το έτος 139 π.Χ. εμφανίζεται και πάλι ως συμβασίλισσα.
Η απομάκρυνση του Πτολεμαίου Φύσκωνος από την Αλεξάνδρεια
Η αντιζηλία μεταξύ των δύο βασιλισσών δεν άργησε να οδηγήσει σε νέα ρήξη.
Ακολουθεί β΄ μέρος
ΠΗΓΗ : latistor.blogspot.com
EIKONA : Πτολεμαίος Φύσκων
en.wikipedia.org
