ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ | Μέρος Β’

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ | Μέρος Β’

Ο Θεόφραστος έμεινε επικεφαλής της Περιπατητικής Σχολής για 36 χρόνια, ως το θάνατό του κατά την 123η Ολυμπιάδα, το 288/7 ή 287/6 π.Χ.
Στην κηδεία του ο αθηναϊκός λαός έδειξε την εκτίμηση που έτρεφε προς το πρόσωπό του με τον να τον συνοδέψει ως το μνήμα με τα πόδια πάνδημος.
Ο Θεόφραστος ήταν εκ πεποιθήσεως κατά του γάμου και χαρακτήριζε τον έρωτα ως “ασθένεια ψυχής αέργου”. Επίσης δεν έλαβε ποτέ μέρος στην ενεργό πολιτική, σε μια εποχή μάλιστα που στην Αθήνα ήταν έντονες οι συγκρούσεις ανάμεσα στους αριστοκράτες και τους δημοκρατικούς πολιτικούς και οι αντιθέσεις μεταξύ των μακεδονιζόντων και μη Αθηναίων πολιτών. Έζησε όπως λέει ο Κικέρων (Ad Attic. 52.6), ολοκληρωτικά αφοσιωμένος στην επιστήμη και την φιλοσοφία. Ως αληθινός φιλόσοφος ερευνούσε την αλήθεια και ασκούσε την αρετή, δεν εφάρμοζε όμως ηθική ασκητική και αδιάλλακτη, επειδή παραδεχόταν ότι στην ευτυχία συντελούν επίσης και τα υλικά αγαθά. Έτσι φρόντιζε επιμελώς την εμφάνισή του, ντυνόταν κομψά και με ευπρέπεια, δεν απέφευγε τις καλές συναναστροφές και η τράπεζά του δεν παρουσίαζε τη λιτότητα φιλοσοφικής τραπέζης. Το γεγονός αυτό σκανδάλιζε μερικές φορές άλλους φιλόσοφους, οι οποίοι φορούσαν τραχύ φιλοσοφικό τρίβωνα και ασκούσαν αυστηρή ασκητική δίαιτα.
Ο Θεόφραστος ήταν οπαδός της μεσότητας, η οποία κατά τον Αριστοτέλη είναι ο χαρακτηρισμός της αρετής, και κανείς δεν γνώριζε περισσότερο απ’ αυτόν να συνδέει το ωφέλιμο με το ευχάριστο. Η αγαθότητα του χαρακτήρα του και τα ευγενή αισθήματά του φαίνονται και στη διαθήκη του, την οποία μας διέσωσε ο Διογένης Λαέρτιος.
Εκτός των άλλων διατάξεων περιέχει και τα εξής:
να δοθεί μέρος της περιουσίας στους ανεψιούς του Μελάντα και Παγκρέοντα, να αναρτηθεί στο Λύκειο το άγαλμα του Αριστοτέλη, να δοθούν στους μαθητές του ο κήπος και τα σχετικά οικοδομήματα, να αφεθούν ελεύθεροι οι δούλοι του, να ταφεί σε μια γωνιά του κήπου χωρίς περιττά έξοδα για τον τάφο και την κηδεία του.

Η τελευταία αυτή διάταξη δεν εκτελέστηκε, αφού όχι μόνο οι μαθητές του, αλλά όλοι οι Αθηναίοι συνόδευσαν τη νεκρική πομπή του άνδρα που τόσο πολύ αγάπησαν και σεβάστηκαν όσο ζούσε.

Τα έργα του

Ο Διογένης Λαέρτιος αποδίδει στο Θεόφραστο την πατρότητα 225 έργων, το εκτενέστερο εκ των οποίων, μια πραγματεία συγκριτικής νομοθεσίας, εκτείνεται σε 24 βιβλία.
Ο κατάλογος του Διογένη περιέχει αναμφίβολα επαναλήψεις ή παραλλαγές τίτλων των ίδιων πραγματειών, αποτελεί ωστόσο ακριβή καταγραφή των πλατιών ενδιαφερόντων και της εκπληκτικής παραγωγικότητας του συγγραφέα.
Δεν θα ήταν λάθος να πούμε ότι ήταν εξίσου εγκυκλοπαιδικό πνεύμα όσο και ο δάσκαλός του Αριστοτέλης.
Σήμερα είναι γνωστός στο ευρύ κοινό προπάντων για τους Χαρακτήρες του και δευτερευόντως για τις εξαιρετικές του πραγματείες στη βοτανολογία.
Ωστόσο οι μελέτες του στη λογική, τη μεταφυσική, την ηθική, την πολιτική, τη ρητορική και την ποιητική θεωρούνται εξαιρετικής σημασίας και σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν ακόμη και αριστοτελικά επιτεύγματα.
Τα τελευταία χρόνια οι μελετητές έχουν προσέξει ιδιαίτερα τη συνεισφορά του στην ανάπτυξη τομέων της λογικής καθώς και της ψυχολογίας των ζώων, όπου οι απόψεις του ηχούν τόσο σύγχρονες, ώστε να συγκρίνεται με τον Konrad Lorenz.
Ιδιαίτερης προσοχής έχουν τύχει και οι μελέτες του για την ανθρώπινη προσωπικότητα, όπου η διάκριση μεταξύ επιφανειακών ιδιοτήτων και βαθύτερων κινήτρων είχε σημαντικές επιδράσεις στην ψυχολογία, την ηθική, ακόμη και την κωμική σκηνή: θα ήταν ελλιπής η κατανόηση εκ μέρους μας της Νέας Κωμωδίας (κυρίως των έργων του Μένανδρου), αν δεν συνοδευόταν από μια εκτίμηση του θεοφράστειου έργου (ιδίως των Χαρακτήρων).
Τα έργα του Θεόφραστου μπορούν να χωριστούν στις ακόλουθες κατηγορίες:
συγγράμματα λογικής, τοπικής, μεταφυσικής, φυσικής, ψυχολογίας, φυσιολογίας, παθολογίας, μετεωρολογίας, ορυκτολογίας, ζωολογίας, βοτανικής, ηθικής, πολιτικής, οικονομίας, ρητορικής, ποιητικής, μουσικής και ιστορίας της φιλοσοφίας.
Τα δύο μοναδικά του έργα, πλην των Χαρακτήρων, που σώζονται ακέραια είναι συγγράμματα βοτανολογίας: Περί φυτών ιστορίαι σε 9 βιβλία και Περί φυτών αιτιών σε 6 βιβλία.

Ο Θεόφραστος ασχολήθηκε και με τη θρησκεία και τη λατρεία.
Από τις σχετικές μελέτες του σώζονται ορισμένα αποσπάσματα του έργου του Περί ευσεβείας στο 2ο βιβλίο τού Περί αποχής εμψύχων του Πορφύριου.
Ο Θεόφραστος προσβλέποντας σε μια εσωτερίκευση της λατρείας, απέρριψε αρκετές λατρευτικές πρακτικές, όπως οι αιματηρές θυσίες. Σ’ αυτήν την απόρριψη τον ώθησε κυρίως η άποψή του ότι όλα τα φυσικά όντα συνδέονται με φυσική συγγένεια.

 

 

 

Μέρος Α’: http://www.lecturesbureau.gr/1/theofrastos-part-a-1099/

 

 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ
Θεόφραστος
Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ



Facebook

Instagram

Follow Me on Instagram
  • All my life I've looked at words as though I were seeing them for the first time .

    lecturesbureau: "All my life I've looked at words
as though I were seeing them for the first time ."
    7
    0
  • Medicine heals deseases of the body wisdom frees the soul from passions .

    lecturesbureau: "Medicine heals deseases of the body
wisdom frees the soul from passions ."
    472
    1
  • It does not matter how slowly you go so long as you do not stop .

    lecturesbureau: "It does not matter how slowly you go 
so long as you do not stop ."
    342
    2
  • A book read by a thousand different people is a thousand different books .

    lecturesbureau: "A book read by a thousand different people
is a thousand different books ."
    554
    0
  • Our chief want is someone who will inspire us to be WHAT WE KNOW WE COULD BE .

    lecturesbureau: "Our chief want is someone who will inspire us
to be WHAT WE KNOW WE COULD BE ."
    259
    2
  • The bee discovers amid the most pungent flowers and the roughest thorns the smoothest and most palatable honey .

    lecturesbureau: "The bee discovers amid the most pungent flowers
and the roughest thorns
the smoothest and most palatable honey ."
    102
    0
  • Without joy in our heart , our progress in life is slow and uninteresting .

    lecturesbureau: "Without joy in our heart ,
our progress in life 
is slow and uninteresting ."
    214
    0
  • The beauty doesn't make happy the owner , but the one who can love and admire her .

    lecturesbureau: "The beauty doesn't make happy the owner ,
but the one who can love and admire her ."
    908
    1
  • Man is nothing else but what he makes of himself .

    lecturesbureau: "Man is nothing else
but what he makes of himself ."
    406
    1
  • An honest man is always a child !

    lecturesbureau: "An honest man is always a child !"
    411
    2