Lou Salomé – Friedrich Nietzsche | Μέρος Δ’

Lou Salomé – Friedrich Nietzsche | Μέρος Δ’

11.

Ο Λέο Νικολάεβιτς Τολστόι (Leo Nikolaevich Tolstoy) γεννήθηκε στις 28 Αυγούστου 1828 στο οικογενειακό κτήμα τους, στη Γιασνάια Πολιάνα (Yasnaya Polyana). Στα δυο του χρόνια χάνει τη μητέρα του κι έτσι δεν μπορεί να διατηρήσει απ’ αυτή, καμιάν ανάμνηση. Τη μητρική του φροντίδα, αναλαμβάνει πλέον η θεία του. Στα εφτά του, ο αδερφός του Νικολάι του ξεφουρνίζει παραμύθι, πως έχει γράψει το μυστικό, για το πως να γενούν όλοι οι άνθρωποι ευτυχισμένοι, σ’ ένα μικρό πράσινο ραβδί και πως το ‘χει θάψει κάπου στο δάσος του Κακάζ. Πολυ αργότερα, θα ζητήσει ο ίδιος, να θαφτεί στο ίδιο μέρος ή έστω εκεί κάπου κοντά.
Το 1837 χάνει τον πατέρα του κατά τη διάρκεια της μετακόμισής τους στη Μόσχα, όπου η οικογένεια είχε νοικιάσει σπίτι. Η θεία πλέον -αδερφή του πατέρα του- αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου τη κηδεμονία του μικρού Λέο. Σύντομα χάνει και τη γιαγιά του που την αγαπούσε πάρα πολύ κι αυτές οι τόσο πολλές και μεγάλες απώλειες, σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, τονε κάνουνε να σκεφτεί πολύ σοβαρά για την ευτυχία και τον θάνατο. Στα δεκάξι του πείθεται να ξεκινήσει σπουδές σχεδόν με το ζόρι. Αποτυγχάνει τη πρώτη φορά να μπει στο Πανεπιστήμιο του Καζάν, μα το κατορθώνει τη δεύτερη. Είναι μέτριος μαθητής. Την ίδια χρονιά, με την αρωγή του αδερφού του, χάνει τη παρθενιά του σ’ ένα πορνείο κι αυτό το συμβάν, έτσι τραυματικά όπως συνέβη, έχει μεγάλην επίδραση πάνω του, για όλη την υπόλοιπη ζωή του. Λέγεται πως ο νεαρός Λέο, έκατσε κι έκλαψε μετά τη πράξη.

Τα χρόνια στο πανεπιστήμιο ήτανε δύσκολα. Πήρε κάμποσους μήνες στη θεία του να τονε πείσει να δώσει εξετάσεις. Τελικά εκεί, ενδιαφέρθηκε πιότερο για τις …κοινωνικές συναναστροφές και προεκτάσεις, παρά για την ακαδημαϊκή μόρφωσή του. Δυστυχώς γι’ αυτόν όμως κι εκεί τα πράματα ήτανε δύσκολα. Τα δασώδη φρύδια, η μεγάλη μύτη και τα μεγάλα χείλια του, σχηματίζαν άσχημην οπτικήν εικόνα και του προσδίδανε πολύ βλοσυρό βλέμμα. Στη ζωή του είχε λιγοστούς φίλους και λίγα …κορίτσια. Υπήρξεν όμως εξαιρετικά ευφυής και μεγάλος δημιουργός.
Τρία χρόνια μετά, παρατά το πανεπιστήμιο, χωρίς να πάρει πτυχίο κι επιστρέφει στο τεσσάρων χιλιάδων ακρ, κτήμα τους στη Γιασνάγια Πολιάνα. Την ίδια χρονιά ξεκινά ένα μεγάλο ταξίδι. Προς το τέλος του ταξιδιού βρίσκεται πάλι στη Μόσχα κι εκεί εθίζεται στον τζόγο. Το 1849 πηγαίνει στην Αγία Πετρούπολη για να δώσει εξετάσεις στη νομική, μα χάνει εκεί, στον τζόγο, ένα σεβαστό ποσό κι αναγκάζεται να πουλήσει μέρος του πατρικού κτήματος, για να καλύψει το χρέος. Την επόμενη χρονιά επιστρέφει στη Μόσχα. Συνεχίζονται οι απώλειες συνεπεία τζόγου. Αδυνατεί να ζήσει τη ζωή που λαχταρά, αδυνατεί να ξεφύγει από το πάθος κι έτσι περνά τις νύχτες του πίνοντας και παίζοντας. Πουλά τα δάση του και το ρολόι του χεριού του.
Το 1952 μπαίνει στο στρατό και με τον αδερφό του Ντιμίτρι, μεταφέρονται στον Καύκασο. Ξεκινά να γράφει τη “Παιδική Ηλικία”. Δυο χρόνια μετά, ολοκληρώνει το έργο του. Μαζί με τον αδερφό του μετατίθενται στη Σεβαστούπολη κι εκεί πεθαίνει ο Ντιμίτρι από φυματίωση, το 1856. Ο Λέο δοκιμάζει ν’ απελευθερώσει τους δουλοπαροίκους του μα κείνοι καχύποπτοι αρνούνται. Το 1859, επιστρέφει στη πατρική εναπομείνασα γη και συνάπτει σχέση με μια παντρεμένη χωρική, που του χαρίζει ένα γιο, τον Τίμοθι. Ιδρύει μια σχολή που είναι ρυθμισμένη πάνω στα δικά του παιδαγωγικά ιδεώδη. Τρία χρόνια μετά, παντρεύεται τη Σόνυα Μπερς την οποία έχει ερωτευτεί σφοδρά, ενώ κείνη είναι μόλις δεκαεφτά χρονών. Μέρος τούτου του έρωτα, ανακλά σε μερικά σημεία, στην “‘Αννα Καρένινα”.

Τον Ιούνιο του 1863 αποκτά έναν ακόμα γιο, από τη Σόνυα τούτη τη φορά. Ξεκινά να γράφει το “Πόλεμος & Ειρήνη”. Την επόμενη χρονιά αποκτά τη πρώτη του κόρη Τάνυα και δυο χρόνια μετά γεννιέται ο τρίτος του γιος Ίλια. Το 1869 τελειώνει το “Πόλεμος & Ειρήνη” -έξι χρόνια από τη στιγμή που το ξεκίνησε- κι αποκτά ένα γιο ακόμα τον Λέο. Το 1871 γεννιέται το πέμπτο του παιδί από τη Σόνυα, μια νέα κόρη η Μαρία κι ένα χρόνο μετά, ο νέος γιος του Πέτια, μα τούτος είναι άτυχος, μιας και πεθαίνει δεκαοχτώ μήνες μετά τη γέννα. Το 1873 ξεκινά να γράφει την “‘Αννα Καρένινα”. Στα επόμενα δυο χρόνια γεννιώνται ακόμα δυο παιδιά, με δεν επιζούνε για πολύ μετά τη γέννα τους. Το 1877 ολοκληρώνει την “Καρένινα” κι αποκτά έναν ακόμα γιο, τον Αντρέι.
Το 1878 αποφασίζει να βαφτιστεί χριστιανός σ’ ηλικία πενήντα ετών πια. Οι περισσότεροι μελετητές του έργου του, το διαχωρίζουνε σε προ- και μετά- της αλλαγής της θρησκευτικής του πίστης. Τρία χρόνια μετά αποκτά ακόμα ένα γιο, τον Αλεξέι και το 1884 μιαν ακόμα κόρη την Αλεξάνδρα. Το 1886 το ζεύγος θάβει το τέταρτο παιδί του, καθώς ο μικρός Αλεξέι πεθαίνει ξαφνικά. Δυο χρόνια μετά αποκτούνε τον Ιβάν, το δωδέκατο και τελευταίο παιδί τους (επιτέλους και κανα προφυλακτικό βρε παιδιά). Το 1891 σε μια κρίση …επιχειρεί να χαρίσει τη γη του στους δουλοπαροίκους του, μα βρίσκει σθεναρή αντίσταση από τη Σόνυα και τα παιδιά τους και συμφωνεί να φτιάξει διαθήκη, που θ’ αφήνει τη πατρική περιουσία σ’ αυτούς. Το 1895 χάνει και τον Ιβάν και το 1899 συναντά τη Λου Σαλομέ-Αντρέας και τον ποιητή Ράινερ-Μαρία Ρίλκε.

Το 1901 για ν’ αναθερμάνει το ενδιαφέρον του λαού προς την εκκλησία, συντάσσει ένα δικό του θρησκευτικό πρότυπο και πολλοί τον ακολουθούνε. Την επόμενη χρονιά προειδοποιεί τον τσάρο για την επερχόμενην επανάσταση, εκτός κι αν ο τσάρος λευτερώσει τη Ρωσία. Το 1908 συντάσσει μια νέα διαθήκη, πίσω από τη πλάτη της Σόνυα, όπου αφήνει κληρονόμο στο έργο του κάποιο φίλο του, τον Τσέρκοφ. Δυο χρόνια μετά, για να γλυτώσει την οργή της, προσπαθεί να διαφύγει με τρένο μα αρρωσταίνει βαριά και κατεβαίνει αναγκαστικά σε κάποιο χωριό, το Αστάποβο. Εκεί, λίγες μέρες μετά πεθαίνει και θάβεται εκεί που ‘χε ζητήσει: στο πιθανό μέρος όπου ο αδερφός του Νικολάι είχε …θάψει το πράσινο μικρό ραβδάκι με το γραμμένο μεγάλο μυστικό της ευτυχίας των ανθρώπων.

 

12.

Η Λου στο μεταξύ, επιστρέφει στη παλιά δοκιμασμένη συνταγή-σχέση της, με τον Δρα Πινέλες, την επόμενη χρονιά του χωρισμού της με τον Ρίλκε, το 1902. Σαν αποτέλεσμα της παραμονής της στο Τυρόλο, όλο το καλοκαίρι κείνης της χρονιάς, μένει έγκυος και φυσικά στην αρχή εκστασιάζεται. Πλην όμως η λογική της υπαγορεύει πως δε πρέπει να το πάρει τόσον αψήφιστα κι εφόσον είναι ακόμα παντρεμμένη με τον Αντρέας δε μπορεί να κρατήσει το παιδί. Δεν έχει εξακριβωθεί ακόμα το τι συνέβη τότε. Είτε απέβαλε τυχαία, είτε έκανε άμβλωση με κάποιο τρόπο. Πάντως μετά τούτο το σημαντικό συμβάν, κατάλαβε πως δε μπορεί να γίνει πια μητέρα και το αποδέχτηκε μοιραία. Το ενδιαφέρον της για το γράψιμο άρχισε να εξασθενεί. Ταξίδεψε πολύ, για κάμποσα χρόνια με τον Πινέλες ή με φίλους. Ο Δόκτορας, παρά την αγάπη του για κείνη, αποφάσισε να διακόψει τη σχέση τους, μια κι εκείνη δε δεχόταν να χωρίσει και να τονε παντρευτεί. Όταν συνειδητοποίησε το πόσο την είχεν αγαπήσει και το πόσο κακό του ‘κανε ο χωρισμός τους, δε κατάφερε να το ξεπεράσει και να τη ξεχάσει. Δε παντρεύτηκε ποτέ του.

Η Λου περί τα 1911, όταν ήτανε πια ώριμη γυναίκα, στα πενήντα της, συνάντησε κι άλλο σπουδαίον άντρα: τον Σίγκμουντ Φρόυντ. Τονε συνάντησε σ’ έν ιατρικό συνέδριο κι αμέσως του ζήτησε να της μιλήσει για τη ψυχανάλυση. Ο Φρόυντ ήτανε τότε ο αναγνωρισμένος εγκέφαλος της ψυχαναλυτικής θεραπείας, στη ψυχολογία. Εκείνος ξέσπασε σε γέλια και της είπε: -“Δε κάνω δα και τίποτα το περίεργο. Ελπίζω να μη μ’ έχετε περάσει για τον ‘Αη Βασίλη”. Όταν σε λιγάκι τον επισκέφθηκε στη Βιέννη για να παρακολουθήσει τα μαθήματά του, γεννήθηκεν ανάμεσά τους μια βαθιά φιλία κι αυτή τη φορά μάλλον χωρίς συναισθηματικές επιπλοκές. Μέσω της ψυχανάλυσης η Λου, είχε την εντυπώση πως έβλεπε καθαρά τις αιτίες που την είχανε κάμει να φερθεί με πολύ διαφορετικό τρόπο στο παρελθόν, απ’ ό,τι οι άλλες γυναίκες της εποχής της. Έβλεπεν όμως στη ψυχανάλυση, έν άλλον νέον είδος θρησκείας που ξάφνιαζε συχνά τον ίδιο τον καθηγητή της.
-“Δε καταλαβαίνω”, της είπε κάποια στιγμή, “πως ακούτε αυτά που λέω και παραμένετε τόσον αισιόδοξη. Μερικές φορές έχω την εντύπωση, πως βλέπετε στη ψυχανάλυση, ένα κλειδί για ν’ ανοίξετε τη πόρτα του παραδείσου”.
-“Έχετε δίκιο! Ακριβώς αυτό κάνω” του απάντησεν αφοπλιστικά. Η Λου ρίχτηκε με πάθος στη νέα της ασχολία, στη νέα της μεγάλη και σημαντική -τη σημαντικότερη ίσως- γνωριμία κι ενστερνίστηκεν αμέσως αυτές τις νέες ιδέες. Αποφάσισε να γίνει κι η ίδια ψυχαναλύτρια κι άρχισε να γράφει πυρετωδώς άρθρα και μελέτες πάνω σε τούτο το μεγάλο θέμα. Όπως κάθε νέον ενδιαφέρον στη ζωή της, έτσι κι αυτή η νέα σπουδαία πρόκληση, τη βοήθησε κι ουσιαστικά, στην αυτογνωσία της. Η θεωρία της χαρτογράφησης του νου, του Φρόυντ, πρόβαλλε σαν ένα καταπληκτικόν εργαλείο, στην επιστήμη της ψυχολογίας κι εκείνη κατάφερε να μάθει να το χειρίζεται θαυμάσια. Με τη βοήθειά του κατάφερε λοιπόν να κατοχυρώσει τη νέα μορφή θεραπείας και ν’ αρχίσει να την ασκεί κι η ίδια στη πατρίδα της. Το 1931, με την ευκαιρία του εορτασμού των εβδομηνταπέντε χρόνων του μεγάλου ψυχαναλυτή, εξέδωσε το βιβλίο της με τίτλο: “Η Σπουδή Μου Στον Φρόυντ” (My Graduated Το Freud).

 

13.

Ο Φρόυντ (Sigmund Freud) γεννήθηκε στο Φράιμπουργκ, στη Μοραβία, στις 6 Μάη 1856. Ο πατέρας του ήταν έμπορος μαλλιού, με πανίσχυρο νου και μεγάλην αίσθηση του χιούμορ. Η μητέρα του ήτανε ζωηρή, δεύτερη σύζυγος του πατέρα κι είκοσι χρόνια μικρότερή του. Στα εικοσιένα της απέκτησε τον πρώτο της γιο τον Σίγκμουντ που ήτανε κι η αδυναμία της. Ο Φρόυντ είχεν ήδη δυο ετεροθαλείς αδελφούς κι απέκτησεν ακόμα έξι στη πορεία. Στα πέντε του, η οικογένεια μετακόμισε στη Βιέννη για να μείνει εκεί για όλη την υπόλοιπη ζωή του.
Θαυμάσιο παιδί, πάντα εγκέφαλος στη τάξη του, σπούδασεν ιατρική, τη μοναδική βιώσιμην ίσως λύση, για ένα πανέξυπνο εβραιόπουλο, κείνη την εποχή. Εκεί πήρε τα πρώτα βήματα, από ένα καθηγητή της ψυχολογίας, τον Ερνστ Μπρούκε (Ernst Brucke). Εκείνος του δίδαξε τις ριζοσπαστικές για την εποχή ιδέες που αποτελέσανε τη βάση για τη μετέπειτα πορεία του. Αποδείχτηκε πολύ καλός στην έρευνα της νευροψυχολογίας, εφαρμόζωντας μάλιστα και μια νέα πρωτοπόρα τεχνική στον τομέα αυτό. Ωστόσο μιας κι υπήρχανε πολύ λίγες θέσεις κι αρκετοί υποψήφιοι, ο καθηγητής του τον υποστήριξε να πάρει μια θέση υπότροφου, πρώτα με τον μεγάλο γάλλο ψυχίατρο Σαρκό (Charcot) στο Παρίσι κι έπειτα με τον αντίπαλό του, Μπερνχάιμ (Bernheim) στο Νανσί. Κι οι δυο αυτοί μελετούσανε τη θεραπεία της υστερίας μέσω της ύπνωσης.
Μετά τη μαθητεία του εκεί και μια σύντομη θητεία στο Βερολίνο, ως διευθυντής ενός θαλάμου με παιδιά, θύματα νευροψυχολογίας, επιστρέφει στη Βιέννη και παντρεύεται την παιδική του αγαπημένη, Μάρθα Μπερνέις (Martha Bernays) κι οργανώνει μια πρακτική θεραπεία νευροψυχιατρική, μαζί με τον Τζόζεφ Μπρούερ (Joseph Breuer). Τα βιβλία, οι διαλέξεις κι οι θεωρίες του, επιφέρανε τη φήμη μα και τον εξοστρακισμό από την ιατρική κοινότητα. Κατάφερε, παρ’ όλ’ αυτά, να συγκεντρώσει γύρω του, έξυπνους ανθρώπους, υποστηρικτές του, που αποτελέσανε τη βάση του στον τομέα της εγκαθίδρυσης της ψυχανάλυσης. Δυστυχώς όμως ήτανε πολύ απότομος με τους αντιπάλους του, πράγμα που τους απομάκρυνεν εντελώς, είτε με φιλικό τρόπο, είτε οδηγώντας τους σ’ ανταγωνιστικά ιατρεία-μελετητήρια. Το 1933, στα ογδοηκοστά του γενέθλια, καίγονται δημόσια, τα βιβλία του στη ναζιστική Γερμανία του Χίτλερ.
Ο Φρόυντ είχε την έμπνευση να μεταναστεύσει λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Αγγλία, το 1938, όταν οι ναζί εισβάλλανε στην Αυστρία, ακριβώς δηλαδή, λίγο πριν το κλίμα καταστεί παντελώς επικίνδυνο για τους εβραίους της Βιέννης κι ειδικά για τους φημισμένους, όπως αυτός. Λίγον αργότερα, στις 23 Σεπτέμβρη 1939, πέθανε από καρκίνο του στόματος, -ασθένεια που τονε ταλαιπωρούσε τα τελευταία δεκάξι χρόνια της ζωής του-, σ’ ηλικία ογδόντα τεσσάρων ετών.

14.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής της λοιπόν η Λου, έκανε πρακτικήν εφαρμογή της ψυχάναλυσης στο σπίτι της πάνω στο λόφο του Χάινμπεργκ, κοντά στο Γκέτιγκεν. ‘Ακουγε προσεκτικά τους ασθενείς που της έστελνεν ο Φρόυντ και προσπαθούσε να τους βοηθήσει, εξετάζοντάς τους τόσον, όσο δεν είχε ποτέ καταφέρει να κάμει με τον ίδιο της τον εαυτό. Συχνά θυμότανε το παρελθόν. Γι’ αυτήν η γερμανική κουλτούρα των τελευταίων ετών δεν ήτανε μια σειρά έργων που ‘χανε φέρει επανάσταση στη σύγχρονη σκέψη, αλλά ένα σύνολον αντρών που ‘χαν υποστεί τη δική της διανοητική γοητεία. Νίτσε, Ρέε, Αντρέας, είχανε πεθάνει πια, ο Ρίλκε αργόσβηνε από λευχαιμία κι ο Φρόυντ, ο τελευταίος φάρος που ‘χε λάμψει στη ζωή της, ήταν άρρωστος κι υποβαλλότανε στωικά σε πολυάριθμες επεμβάσεις για ν’ αφανίσει τον καρκίνο που ‘χε στο στόμα του. Η τρομερή θύελλα του Ναζισμού απειλούσε να εκτοπίσει όλο το οικοδόμημα που όλοι μαζί είχανε προσπαθήσει να δημιουργήσουνε. Η Λου δε θα μπορούσε να επιζήσει σ’ ένα κόσμο του οποίου υπήρξε μάρτυρας και πρωταγωνιστής.
Καταλάβαινε λοιπόν πως με τους ναζί στην εξουσία, δε θα μπορούσε ν’ ασκεί αυτή την …”εβραϊκήν” επιστήμη, ωστόσο ήτανε πια πολύ μεγάλη για να κοντραριστεί με την εξουσία τους ή να ξεφύγει στο εξωτερικό. Έτσι, επέλεξε μάλλον τη καλύτερη και θεαματικότερην έξοδό της από τη …”σκηνή”. Αυτή η παράξενη γυναίκα, που πολλοί την αποκαλούσαν “Μάγισσα Του Χάινμπεργκ”, πέθανε στον ύπνο της, τα ξημερώματα στις 5 Φλεβάρη του 1937 κι η στάχτη της θάφτηκε στον οικογενειακό τάφο του άντρα της, Αντρέας, στο δημοτικό κοιμητήριο του Γκέτιγκεν. Λίγες μέρες αργότερα, η ΓκεΣταΠο, επέδραμε στο σπίτι της και κατάσχεσεν όλα τα χαρτιά, τις σημειώσεις και τα βιβλία της.

 

15.

“…Η ύπαρξη είναι για τον άνθρωπο σα μαγική εικόνα, αφού μέσα στο ανοιχτό μυστικό της κρατάει ζωγραφισμένους κι εμάς τους ίδιους…” Παρ’ όλο που ‘μεινε γνωστή, κυρίως, εξ αντανακλάσεως, μέσω των βιογραφιών του Νίτσε, του Ρίλκε, του Φρόυντ, κι έζησε μαζί μ’ αυτές τις ιστορικές φυσιογνωμίες κάμποσο, κατάφερε να μην απορροφηθεί απ’ αυτές κι από την ισοπεδωτική τους δύναμη. Έζησε μαζί τους άλλοτε σαν μούσα, μαθήτρια, ερωμένη και πολλάκις και τα τρία μαζί, τόλμησε στα χρόνια των μεγάλων ονείρων αλλά και των κραταιών κλισέ, να διεκδικήσει τη φυλετική και διανοητική της αυτονομία, πολλές φορές περισσεύοντας στις δεδομένες εικόνες της εποχής της. Έγραψε μυθιστορήματα, διηγήματα, διεισδυτικά και ευθύβολα δοκίμια για τον Νίτσε, τον Ρίλκε και τον Φρόιντ. Οπροσωπικός δρόμος της, αλλά και τα πολιτικά, κοινωνικά τοπία κι αδιέξοδα που διέσχισε η ανατρεπτική αυτή γυναίκα, βαδίζοντας πολλές φορές στη κόψη του ξυραφιού, ήτανε μοναχικός.

“…Τελικά μόνο το αυθεντικό έχει διάρκεια”, έγραφε ο Φρόιντ. Ίσως γι’ αυτό η Σαλομέ κατάφερε να επιβιώσει. Γιατί ήξερε πολύ καλά να χορεύει χωρίς ίχνος προσποίησης, το χορό του δικού της πεπρωμένου. Mούσα, ερωμένη, μαθήτρια αλλά κι αξιόλογη συγγραφέας, συμμετείχε με πάθος σ’ όλα τα καλλιτεχνικά και πνευματικά κινήματα της εποχής της. το 1899, δημοσίευσε το δοκίμιο, “Η Ανθρώπινη Φύση Της Γυναίκας”, αφομοιώνοντας στοιχεία από τις βιολογικές διανοίξεις της εποχής της. Ήταν από τα βασικά μέλη της Ψυχαναλυτικής Εταιρείας της Βιέννης. Σύμφωνα με τον Βέλιο, το πεδίο έρευνάς της στάθηκε η σεξουαλική διαφορετικότητα κι οι γυναικείες ιδιαιτερότητες. , Μια “ηθική ψυχολόγος”, αδιάφορη για τις κατηγορίες του καλού και του κακού, που τοποθετήθηκε υπέρ της ατομικής ανάπτυξης κι ολοκλήρωσης.
“Η γυναίκα είναι συγχρόνως πιο εξαρτημένη και πιο ανεξάρτητη από τον άντρα, σε σχέση μ’ όσο είναι ο άντρας από κείνη. Η γυναίκα είναι, μεταξύ των δυο, πολύ πιο προσκολλημένη στη φυσιολογική της υπόσταση. Ζει πολύ πιο άμεσα και λιγότερο λεύτερα τη σχέση με το σώμα της και μπορούμε ν’ αναφερθούμε σ’ αυτή πολύ πιο καθαρά απ’ ό,τι στον άντρα όταν θέλουμε να υπογραμμίσουμε ένα γεγονός που σε τελική ανάλυση, ισχύει εξίσου και γι’ αυτόν: το γεγονός ότι κι αυτή η πνευματική ζωή δεν είναι παρά μια ανθοφορία άλλης μορφής, μια ανθοφορία εκλεπτυσμένη στο έπακρο, γεννημένη από τη μεγάλη ρίζα κάθε ύπαρξης, που έγκειται στη σεξουαλικότητα, μια σεξουαλικότητα τρόπον τινά μεγαλειώδη. Αλλά γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, η σεξουαλική ζωή της γυναίκας εκδηλώνεται σαφώς περισσότερο σ’ όλο της το σωματικό είναι, παρά ως μεμονωμένο ένστικτο κι η ζωή αυτή τη διαποτίζει και τη ζωντανεύει από κάθε άποψη, αφού ταυτίζεται με το σύνολο των εκδηλώσεων της θηλυκότητας και συνεπώς, είναι λιγότερο αναγκασμένη απ’ όσο στον άντρα, να εντοπίζεται σε ειδικά σημεία, να καταμερίζεται και να γίνεται συνειδητή. Κατ’ αυτόν όμως τον τρόπο, φθάνουμε στο παράδοξο να ‘ναι η γυναίκα το λιγότερο φιλήδονο από τα δυο φύλα -με τη στενή έννοια του όρου- δυνάμει ακριβώς αυτού του σεξουαλικού της προσανατολισμού…”
Η πνευματική δραστηριότητα της Λου Σαλομέ ήτανε πολυδιάστατη και περίπλοκη, συμφυής με τη μοναδική ζωή αυτής της γυναίκας και κατά τον ίδιο τρόπο, με πολύμορφες και συχνά αντίθετες απόψεις. Υπήρξε πραγματικά συγγραφέας μυθιστορημάτων, βιογραφιών διασήμων αντρών, μελετήτρια, διανοούμενη, που συνέβαλε δραστήρια στη κουλτούρα του καιρού της κι επιτυχημένη ψυχαναλύτρια. Ωστόσο παραδόξως, το πιο κατάλληλο κλειδί για ν’ αντιληφθεί κανείς κατά βάθος τη πνευματική αξία και τη κουλτούρα της, δεν είναι τόσο το σύνολο των φιλολογικών της έργων, όσο κυρίως η περιπεπλεγμένη κι από πολλές απόψεις, παράλογη ζωή της.
Έγραψε τη πρώτη της νουβέλα, για να δικαιολογήσει στους γονείς της τη παράταση της παραμονής της στην Ευρώπη. Το έργο της ήτανε περισσότερον από μέτριο, από την άποψη του στυλ και της αφήγησης. Είναι αλήθεια πως στις αφηγήσεις της άγγιξε θέματα, όπως η αρχή της εξατομίκευσης, η πανθεϊστική πίστη στη φύση, η κοινή καταγωγή της θρησκευτικής και της ερωτικής έξαρσης, αλλά χωρίς να καταφέρει ποτέ να ξεπεράσει τις ελλείψεις και το στυλιζάρισμα. Τελικά, η υπερβολική παρουσία γυναικείων προσώπων, τη κάνει να καταλήγει σχεδόν πάντα στην αντιγραφή, χωρίς καμμιά κριτικήν αντίληψη, που ο αστικός κόσμος του τέλους του αιώνα, είχε για τον ρόλο και τις γυναικείες επιτεύξεις.

Πιο καθαρή είναι, αντίθετα, στα φιλολογικά της δοκίμια (όπως π. χ. στην οξεία μελέτη του Ίψεν) η αντανάκλαση της ιδιορρυθμίας και της ανεξαρτησίας των πνευματικών επιλογών που χαρακτηρίζουνε τη ζωή της. Στις ψυχαναλυτικές μελέτες της κατάφερε να εκφράσει μεγαλύτερην επιστημονική και στυλιστική αυστηρότητα, μέχρι τη περίφημη μελέτη της για τον ναρκισσισμό. Στις μελέτες της αυτές, ανασκευάζει κι επεξεργάζεται θέματα όπως, θρησκεία κι έθιμά της, σεξουαλική ελευθερία, ολοκληρωτική χειραφέτηση σαν ελευθερία πνεύματος και τη πνευματικότητα από την άποψη της σεξουαλικότητας. Τα περισσότερον ανώτερα έργα της όμως είναι αυτά για τον Νίτσε, τον Ρίλκε και τον Φρόυντ, στα οποία, εκτός από τη θέλησή της να μετατρέψει σε φιλολογικόν έργο τις τόσο βαθιές κι αποφασιστικές προσωπικές της εμπειρίες, αντικατοπτρίζεται αυτή η πνευματική σχέση που την έδεσε κατά τρόπο σχεδόν μυθικό με τους μεγάλους αυτούς άντρες. Μπορεί κανείς να βρει στα βιβλία αυτά, τη προσπάθειά της να βρει νέους δρόμους γνώσης με τον Νίτσε, ν’ ανακαλύψει τη φύση και την αναπλήρωση της διανοητικής δημιουργικότητας με τον Ρίλκε, να ξαναβρεί τη γυναικεία σεξουαλικότητα με τον Φρόυντ.
Ωστόσο, πέρ’ από τις βαθιές φιλίες με τους άντρες αυτούς, πέρ’ από τα γραπτά της, η πιο βαθιά σημασία της διάνοιάς της που βρίσκουμε στην αλληλογραφία και στην αναγνώριση των σύγχρονων, βρίσκεται στο μεγαλοπρεπές “άνοιγμα της επιθυμίας”, στην ήρεμη απελευθέρωσή της μακριά εντελώς από συμφέροντα κι επιθυμίες, αλλά που πάντοτε αναφέρεται αποκλειστικά στη διανοητικήν αναζήτηση της ελευθερίας. Η αξία της διάνοιάς της, βρίσκεται στη τόλμη της να φύγει από τον χώρο της θρησκείας, του ήθους, της φιλοσοφίας, των επιδράσεων που απορρέουν από τη γυναικεία της φύση και ν’ αναζητήσει το “ελεύθερο πνεύμα” μακριά και παρά “τ’ αδιάβατα όρια που μπαίνουν από τον κόσμο”.
Αυτό που πρόσφερε η Λου Σαλομέ, είναι η πλατιά επίδρασή της στη κουλτούρα της εποχής, μέσω αυτών που τη γνωρίσανε, μέσω αυτών που τη πλησιάσανε. Όπως είπε κι ο Νίτσε: “Χωρίς τη Λου, δε θα υπήρχε ο Ζαρατούστρας”! Το μάντρα της ήτανε: “Ανθρώπινη ζωή, πραγματικά όλη η ζωή, είναι ποίηση”.

Χιλιάδες χρόνια κι αν ζήσεις,
να σκέφτεσαι την ουσία των πραγμάτων,
δε θα ‘χεις τη τύχη
να ονοματίσεις την αγωνία σου.

“Ύμνος Στη Ζωή” Lou Andreas-Salome

“Λάμπεις πάνωθέ μου ουρανέ.
Δε θα εμπιστευτώ τη ματιά σου
ώστε από λαχτάρα και μόνο
να σηκωθώ από δω κάτω…”

 

 

 

Μέρος Α’:https://www.lecturesbureau.gr/1/lou-salome-friedrich-nietzsche-part-a-1884a/

Μέρος Β’: https://www.lecturesbureau.gr/1/lou-salome-friedrich-nietzsche-part-b-1884b/

                                              

ΠΗΓΗ : www.perigrafis.net

ΜΕΛΕΤΗ : Πάτροκλος Χατζηαλεξάνδρου



Facebook

Instagram

Follow Me on Instagram
  • And those who were seen dancing were thought to be insane by THOSE WHO COULD NOT HEAR THE MUSIC ...

    lecturesbureau: "And those who were seen dancing
were thought to be insane
by THOSE WHO COULD NOT HEAR THE MUSIC ..."
    221
    0
  • Life is so unpredictable that anything is possible .

    lecturesbureau: "Life is so unpredictable that anything is possible ."
    262
    0
  • I LIVE IN MY DREAMS . Other people live in dreams , but not in their own . That's the difference .

    lecturesbureau: "I LIVE IN MY DREAMS .
Other people live in dreams , but not in their own .
That's the difference ."
    345
    2
  • All my life I've looked at words as though I were seeing them for the first time .

    lecturesbureau: "All my life I've looked at words
as though I were seeing them for the first time ."
    256
    0
  • Medicine heals deseases of the body wisdom frees the soul from passions .

    lecturesbureau: "Medicine heals deseases of the body
wisdom frees the soul from passions ."
    493
    1
  • It does not matter how slowly you go so long as you do not stop .

    lecturesbureau: "It does not matter how slowly you go 
so long as you do not stop ."
    352
    2
  • A book read by a thousand different people is a thousand different books .

    lecturesbureau: "A book read by a thousand different people
is a thousand different books ."
    611
    0
  • Our chief want is someone who will inspire us to be WHAT WE KNOW WE COULD BE .

    lecturesbureau: "Our chief want is someone who will inspire us
to be WHAT WE KNOW WE COULD BE ."
    269
    2
  • The bee discovers amid the most pungent flowers and the roughest thorns the smoothest and most palatable honey .

    lecturesbureau: "The bee discovers amid the most pungent flowers
and the roughest thorns
the smoothest and most palatable honey ."
    108
    0
  • Without joy in our heart , our progress in life is slow and uninteresting .

    lecturesbureau: "Without joy in our heart ,
our progress in life 
is slow and uninteresting ."
    220
    0